Dünya ve Türkiye’de Serviks Kanseri: Tarama, Aşılama ve Farkındalık Üzerine Güncel Değerlendirme

Güven Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü’nden Prof. Dr. Yetkin Karasu, dünya genelinde serviks kanseri hâlâ önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam ediyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün 2022 verilerine göre yaklaşık 662 bin yeni vakaya rastlanırken, bu hastalık nedeniyle hayatını kaybeden kadın sayısı yaklaşık 349 bindir. Bu çerçevede serviks kanseri, küresel ölçekte kadınların karşılaştığı en sık görülen kanserlerden biri olarak öne çıkıyor.

Türkiye’ye özgü veriler incelendiğinde ise serviks kanserinin görülme sıklığının diğer bazı kadın kanserlerine kıyasla daha düşük olduğu, ancak önlenebilir bir hastalık olması nedeniyle ayrı bir önem taşıdığı belirtiliyor. Son resmi rakamlara göre Türkiye’de serviks kanseri görülme sıklığı yaklaşık yüz binde 4,5; yılda yaklaşık 2 bin 374 kadına bu tanı konuluyor. Hastalık genellikle HPV enfeksiyonu ile ilişkilendirilir ve çoğu zaman yavaş ilerleyen, uzun süren sessiz bir tabloya sahiptir.

Prof. Karasu, düzenli ve etkili tarama programlarının serviks kanserlerinin yaklaşık %70–90’ının önlenmesinde kilit rol oynadığını vurguluyor. HPV temelli tarama uygulamalarının yoğun olarak benimsendiği ülkelerde invaziv serviks kanseri insidansında %80–90 oranında düşüşler ve serviks kanserine bağlı ölümlerde %70’e varan azalmaların kaydedildiğini belirtiyor. Bu veriler, taramanın yalnızca erken tanı değil, doğrudan hastalığı önleyici bir sağlık uygulaması olduğunun altını çiziyor.

Son dönemde hastaların serviks kanseri ve HPV konusundaki farkındalığının artış gösterdiğini ifade eden Karasu, tarama katılımının genel olarak olumlu olduğunu fakat düzenli katılımın artırılması ve hiç taramaya katılmamış kadınlara ulaşılmasının hâlâ önemli bir gelişim alanı olduğunu belirtiyor. Serviks kanseri çoğu zaman erken evrelerde belirti vermediğinden, anormal vajinal kanama, ilişki sonrası kanama, kasık ağrısı veya anormal akıntı gibi bulgu ve şikayetler karşısında da gecikmeden hekime başvurulması gerektiği özellikle vurgulanıyor.

HPV aşılarının rahim ağzı kanserine karşı en etkili korunma yöntemlerinden biri olduğuna dikkati çeken Karasu, aşıların yüksek riskli HPV tiplerine karşı güçlü bir koruma sağladığını söylüyor. Aşılama, tarama programlarının yerini tutmaz ancak birlikte uygulandığında koruyuculuk önemli ölçüde artıyor. Doğru bilgilendirme, düzenli tarama ve aşılama ile serviks kanseri büyük ölçüde önlenebilir bir hastalıktır.

Kaynak: Demirören Haber Ajansı / Sağlık