Tip 5 Diyabet: Beslenme ve Tanı Farklılığıyla Karşılaşılan Yeni Bir Hastalık Kavramı

Çocukluk döneminde yaygın görülen yetersiz beslenmenin, Tip 1 diyabetle benzerlik gösteren ve Tip 5 olarak adlandırılan yeni bir diyabet türünü ortaya çıkarabildiği belirtiliyor. Dünya genelinde milyonlarca kişiyi etkileyebilecek potansiyele sahip olan bu durum, özellikle beslenme sorunu yoğun bölgelerde önemli bir halk sağlığı riskidir.

Uzmanlar, kronik yetersiz beslenme nedeniyle gelişen Tip 5 diyabetin çoğunlukla genç yaşlarda ortaya çıktığını vurguluyor. Hastalığın coğrafi dağılımında Asya, Afrika ve Amerika kıtalarıyla Sahra Altı Afrika ve Güney Amerika’nın lokal riskler taşıdığına dikkat çekiliyor. Hastalığa özgü belirti ve bulgular, geleneksel Tip 1 diyabetle karışabilir; bu yüzden ayrıştırıcı göstergeler dikkatlice değerlendirilmelidir.

Lokman Hekim Akay Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Tülay Omma, Tip 5 diyabeti ayırt eden bazı klinik özelliklere işaret ediyor: vücut kitle indeksinin 18,5’in altında olması, düşük karaciğer yağlanması, düşük C-peptid düzeyleri, normal insülin duyarlılığı ve ketozun görülmemesi. Bu profil, hastalarda insülin eksikliğine rağmen insülin direncinin olmaması sonucunu doğurur. Çoğu vakada yanlışlıkla Tip 1 diyabet olarak tanı konulduğu belirtiliyor; yüksek kan şekeri ve insülin ihtiyacı olsa da ketozis gelişmiyor.

Doç. Dr. Omma, aşırı insülin verilmesinin hastalar için en kritik ve hızla ölümcül sonuçlara yol açabilecek risklerden biri olduğunu vurguluyor. Henüz Tip 5 diyabet için net bir tedavi kılavuzu olmadığını ifade eden uzman, mevcut kanıtların oral antidiyabetiklerle çok düşük doz insülin kombinasyonuyla desteklenebileceğini öne sürüyor. Beslenmenin tedavide hayati öneme sahip olduğunu belirten Omma, yüksek proteinli ve düşük karbonhidratlı diyetin uygulanması ile mikro besin eksikliklerinin giderilmesinin hastalığın yönetiminde kilit rol oynadığını belirtiyor.

Omma ayrıca Tip 5 diyabetin erken ve doğru tanısının hayati olduğunu ifade ediyor: “Bu hastalık uzun yıllardır Tip 1 diyabetle karıştırılıyordu. Ancak tedavi yaklaşımı tamamen farklıdır. Doğru teşhis konulmadığında yanlış insülin kullanımı ciddi ve ölümcül sonuçlara yol açabilir. Özellikle zayıf, çocukluk çağında yetersiz beslenme öyküsü olanlarda Tip 5 diyabet akılda tutulmalıdır.”