Kilim Ustası: Atar’ın 30 Yıllık Dokuma Serüveni ve Gelenekten Geleceğe

Adana Kozan’da Güneri Caddesi’ndeki 10 metrekarelik dükkanda kilim dokuyan Atar, çocukluğundan beri aile teşvikiyle tezgah başında. Ustasının yanında çıraklıkla başlayan yolculuğu, kalfalıktan ustalığa uzandı ve yaklaşık 30 yıldır el emeğiyle üretim yapıyor.

İki kız çocuğunu da bu mesleğin kahramanı yapan Atar, geçmişte kadınların kazakları kilime dönüştürdüğünü hatırlatıyor; ancak günümüzde teknolojinin değişimiyle yeni nesil farklı malzemeleri tercih ediyor olsa da hâlâ kilim dokutmak isteyenler var.

İplikler eski kazaklardan elde ediliyor; bazı müşteriler kazakları söküp yumak haline getirirken, bazıları ise kullanılmamış iplerle geliyor. Atar, “Yaklaşık 30 yıldır bu işi yapıyoruz. Amcamın vesilesiyle tezgaha geçtik; başladık, bırakmadık, sürdürdük. Genelde eski kazak sökütülerini kullanıyoruz. Bazen müşteriler kendileri söküp yumak yapıp getiriyor. Bunlardan yolluk ve savan yapıyoruz. Bu bölge hâlâ bu şekilde üretilmeye devam ediliyor” diyor.

Dokuma ürünleri özellikle astım bronşiti olanlar tarafından tercih ediliyor; çünkü doğal ve daha sağlıklı bir dokuma sunuyor. Boyası çıkmış olan eski ipler, yenileriyle karıştırılarak yeni ürünler elde ediliyor. Bazı müşteriler ise tamamen yeni ipler kullanıp yaptırmayı tercih ediyor.

Günde 5-6 metre yolluk dokuyan ekip, geleneksel dokuma tezgahında el emeğine dayalı üretimini sürdürüyor. Yolluk ve savan için farklı teknikler kullanıyorlar; kilim ve yolluklar çift mekik dokularla üretiliyor. Şehir dışından bile siparişler geliyor ve Atar’ın tanıdıkları, yaptırdıkları mevcut müşteriler hâlâ var.

Kozan’da dokumacılık yapan iki usta kaldı. Geçmişte kadınların evlerinde dokudukları gelenek giderek azalsa da Atar, yeni kuşağın bu zanaata ilgi göstermediğini belirtiyor. Şu anda tek kalması ihtimali üzerine konuşurken, başında işi bilen bir usta olmasının gerekliliğini vurguluyor.

10 metrekarelik dükkanda yıllardır iki kızını büyüten Atar, “Burası küçük bir yer; iki kızımızı burada büyüttük. İnsanlar gelip geçerken ‘Burada bir dokumacı varmış’ diye konuşuyorlar. Çoğu genç mesleğe ilgi göstermiyor; kadınlar daha çok öncü olsa bu işin geleceği daha parlak olurdu” diyor.