Erken Uyarı Sisteminin Balıkesir Depremindeki Başarısı ve Marmara Denizi Genişlemeleri

Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Nurcan Meral Özel, yeni erken uyarı sisteminin Sındırgı’daki 6,1 büyüklüğündeki depremde beklenen performansı gösterdiğini açıkladı. İstanbul’da sarsıntı hissedilmeden yaklaşık 37 saniye önce sinyal ulaştı.

SİSTEM 37 SANİYE ÖNCEDEN UYARIDIR Özel, Tekirdağ’da verdiği konuşmada, Ege Bölgesi’nin faylarının Kuzey Anadolu Fay Zonu’ndan farklı dinamiklere sahip olduğunu belirtti. Sındırgı, Simav, Kütahya ve Balıkesir bölgelerindeki fay zonlarının Marmara’daki yapıyla aynı olmaması, gerilimin bölgeler arası farklı mekanizmalara bağlı olarak ilerlediğini gösterdi. Sındırgı segmentinin yaklaşık 36 kilometre uzunluğunda olup Simav Fay Zonu’nun kuzeybatı ucunu oluşturduğunu ifade eden Özel, iki fay zonunun bağımsız iki sismik kaynak olarak çalıştığını ve bu nedenle Simav’daki mevcut gerilimin Sındırgı’daki deprem zamanını bir miktar öne çekmiş olabileceğini, tetiklenme açısından doğrudan bir mekanizmanın söz konusu olmadığını kaydetti.

SİSTEM 3,5 AYDIR TEST EDİLİYOR Marmara ve Batı Anadolu’da geliştirilen erken uyarı sisteminin yaklaşık 3,5 aydır test edildiğini belirten Özel, şu anda sınırlı kullanıcı grubuyla deneme sürecinin sürdüğünü söyledi. İstanbul ve Marmara Denizi çevresindeki şehirler test bölgesine dahil edilmiş durumda. Sistem güncel olarak yaklaşık 2 bin abonelik bir grupla test ediliyor. Sındırgı depreminde elde edilen başarıyla ilgili olarak, merkez üssü İstanbul’a yaklaşık 210 kilometre uzaklıktaki şehirde sarsıntı hissettirilmeden uyarı sinyali elde edildiğini ifade etti. Hedeflerinin istasyon ağını genişletmek ve altyapıyı yenileyerek sistemi tüm Türkiye’de etkin biçimde çalışır hale getirmek olduğuna dikkat çekti.

MARMARA’DA DENİZ TABANI SİSTEMLERİ Marmara Denizi’nde Japon araştırmacılarla iş birliği içinde kurulan 9 deniz tabanı sismometresi (OBS sistemi) ile küçük depremler ve stres dağılımını yakından izlediklerini söyleyen Özel, bu sistemlerin henüz gerçek zamanlı çalışmadığını, 7-9 ay aralıklarla veri toplandığını ve elde edilen verilerin mikro depremlerin geçmişe dönük incelenmesini sağladığını belirtti. Türkiye’nin 8 bin 300 kilometrelik kıyı şeridinde tsunami erken uyarı çalışmaları sürüyor; Kandilli Rasathanesi 2012’den bu yana 5,5 büyüklüğünün üzerindeki kıyıya yakın depremler için bilgi mesajı yayımlıyor. Marmara Denizi’nin kapalı bir havza olması nedeniyle büyük dalgaların oluşması beklenmese de 30 santimetrelik bir su yükselmesinin dahi hasar yaratabileceğini vurguladı. Tekirdağ kıyılarında tsunami ve su baskını risklerini belirlemek için çalışmalar yürütülüyor ve deniz tabanı heyelanları deprem sonrası ek bir afet riski olarak değerlendiriliyor.

GANOS FAYI VE OLASI RİSKLER Tekirdağ’a yakın konumda bulunan Ganos Fayı hakkında konuşan Özel, Marmara’nın batısındaki bu fayın Kuzey Anadolu Fay Zonu’nun en kritik segmentlerinden biri olduğuna dikkat çekti. 1912’de büyük bir deprem üreten bu fayın kısa vadede yeniden kırılma ihtimalinin düşük olduğu görüşünü paylaşan Özel, Gaziköy’de 2013 yılında kurulan derin kuyu ve yüzey istasyonlarıyla bölgedeki hareketleri yakından izlediklerini ifade etti. Fay yeniden kırılırsa Şarköy, Mürefte, Ganos ve Gaziköy bölgelerinin doğrudan etkilenebileceğini belirtti.