Burun Spreyi Aşınının Evrensel Yaklaşımı: Akciğer Makrofajlarını Alarmda Tutacak Yeni Nesil Koruma

ABD ve Avrupa’daki araştırmacılar, burun içine tek doz uygulanabilen yeni bir aşı yaklaşımının, öksürük, soğuk algınlığı ve grip dahil geniş bir yelpazede koruma sağlayabileceğini öne sürüyor. Bu tasarım, mevcut aşıların tek bir virüse odaklandığı geleneksel modele kıyasla bağışıklık sistemini farklı şekilde uyarıyor.

Stanford Üniversitesi’ndeki ekip, geliştirdikleri bu “evrensel aşı”nı hayvanlara uygulayarak test etti. İnsanlar için klinik çalışmalar başlatıldığında, bu yaklaşımın insan bağışıklık sistemi üzerinde benzer etki gösterip göstermeyeceği merak konusu olacak. Araştırmacılar, tasarımın tamamen yeni bir bakış açısı getirdiğini ve bağışıklık yanıtını yönlendirme şeklinin bugüne kadar kullanılanlardan çok farklı olduğunu vurguluyorlar.

Uygulama yöntemi olarak burun spreyi tercih ediliyor; böylece akciğerlerdeki makrofaj adı verilen beyaz kan hücreleri “alarm” moduna geçiriliyor. Bu sayede, vücut enfeksiyon kapmaya çalıştığında bile hızlı ve koordineli bir savunma sergilemeye hazır hale geliyor. Deneyler, aşının etkisinin yaklaşık üç ay boyunca devam ettiğini gösterdi. Ayrıca, virüslerin akciğerlere ulaşma ihtimalini önemli ölçüde azaltarak vücuda giren viral yükünü 100 ila 1000 kat düşürebildiğini belirtti.

Stanford ekibi, aşıyı Staphylococcus aureus ve Acinetobacter baumannii gibi bakterilere karşı da koruma sağlayacak biçimde işlevlendirdiğini ifade ediyor. Profesör Bali Pulendran, evrensel aşı kavramını “sadece grip, Covid ya da nezleye karşı değil, çok daha geniş bir yelpazede koruma sağlayan” bir yanıt olarak nitelendiriyor. Bu yaklaşım, alerjenlere karşı toleransın da artmasına katkıda bulunabilir gibi görünüyor.

Oxford Üniversitesi uzmanlarının da ek yorumlarına yer veren çalışmalar, bu yöntemin güçlü bir potansiyele sahip olduğuna işaret ediyor. Ancak insan çalışmalarına geçilmeden önce, aşının derin akciğerlere taşınması için nebülizatör kullanımı gibi uygulanabilirlik konularının netleşmesi gerekiyor. Ayrıca, insanlarda yan etkiler ve uzun vadeli etkilerin nasıl şekilleneceği belirsizliğini koruyor.

Deneyler, hayvanlar üzerinde burun yoluyla uygulama ile başladığı için, insanlar için aynı etkilerin sağlanıp sağlanamayacağı konusunda kaygılar bulunuyor. Bilimdeki uzmanlar, bağışıklık sisteminin sürekli olarak “yüksek alarm” durumunda tutulmasının istenmeyen sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor. Bu nedenle çalışmanın amacı, mevcut aşıları ikame etmek yerine tamamlayıcı bir rol üstlenebilecek bir yaklaşım geliştirmek olarak vurgulanıyor.

Covid-19 pandemisinin ilk günlerindeki gibi, evrensel bir aşı, özel bir aşı geliştirilene kadar acil zaman kazanma ve hayat kurtarma potansiyeli taşıyor. Pulendran, bu yaklaşımın ölüm oranlarını ve hastalık şiddetini azaltma konusunda anlamlı bir etkisi olabileceğini dile getiriyor. Mevsimsel olarak virüslerin yeniden yayılabileceği dönemlerde de bu tür bir spreyin geniş çapta bağışıklık kazandırma imkanı düşünülüyor.

Bu haber BBC muhabirleri tarafından hazırlanıp kontrol edilmiştir. Çeviri sürecinde bir pilot proje kapsamında yapay zeka da destek alınmıştır.