Savrancı Gelenekleriyle Hıdırellez Şenlikleri: Milli Mücadele Yıllarının İzleri

Balıkesir’in Sındırgı ilçesine bağlı Işıklar Mahallesi’nde her yıl Hıdırellez döneminde düzenlenen şenlikler, Savrancı adı verilen eski bir savunma geleneğini günümüze taşıyor. Mahalle sakinleri, baharın gelişini kutlamanın yanı sıra işgal yıllarında köylerini korumak için geliştirilen kültürel mirası gelecek kuşaklara aktarmayı amaçlıyorlar.

Etkinlikler kapsamında bir gün öncesinden yakılan Hıdırellez ateşinin üzerinden atlayan yerel halk, türbe ziyaretleri gerçekleştirilir ve imece usulüyle hazırlanan yöresel ikramları misafirlerle paylaşır. Ayrıca yöre halkının Savrancı olarak adlandırdığı sahneler, geçmişin korku dolu anlarını yansıtan gösterilerle sergilenir.

Bu performanslar, Balıkesir’in Tülütabak geleneğine benzerlik taşır ve katılımcılar yüzlerini baca kurumuyla boyayarak keçi ve koyun postları giyip ellerinde çan ve değneklerle sokaklarda dolaşır. Zamanla deve oyunu halini alan bu gösterileri, köyde seyirciye taşıyan ise mahalle halkınca Çoramık olarak adlandırılan role bürünür.

İsmet Yalçın adlı 59 yaşındaki mahalle sakini, AA muhabirine geleneğin Yunan işgali dönemine dayandığını anlatırken, köylülerin silah kullanmaktan doğan tehlikeyi gördüklerinde bu yaratıcı yönteme sığındığını belirtti: “Yüzlerimizi boyayarak korkutucu kıyafetlerle ortaya çıkıp Yunan askerlerinin köye girmesini engellemişiz.”

54 yaşındaki Gülşen Erbaş ise çocukluğundan beri süregelen şenliklerin, akşam bölümünde deve oyununun sahneye konulmasıyla renk kazanacağını söyledi. Bu gelenek uzun yıllardır yaşatılıyor ve kuşaktan kuşağa aktarılıyor.