Yerli Yurtsuz: Göç ve Kimlik Arayışının Derin İzleri

Yönetmenliğini Rıza Oylum‘un üstlendiği Yerli Yurtsuz belgeseli, bu yıl 27’nci kez düzenlenen Uluslararası Altın Safran Belgesel Film Festivali’nde Jüri Özel Ödülü kazandı. Safranbolu’da gerçekleştirilen festival, UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alırken derinlemesine bir yerli belgesel yolculuğunu katkıda bulunuyor. Ulusal Belgesel Film Yarışması’nın seçkisini yöneten jüri, Pelin Esmer, Uğur İçbak ve Burak Göral gibi isimlerden oluştu.

Derinlikli bir kimlik arayışını merkezine alan film, Mardin’in Derik ilçesinde doğup İstanbul ile Ermenistan arasında yaşayan dörtüncü kuşak demir ustası Yervant Demirci‘nin yaşam öyküsünü konu edinir. Farklı coğrafyaların ve dillerin birbirine karıştığı bir dünyada, sınırların ötesinde bir hafıza yolculuğu sunar ve izleyiciyi kendi kimliğini keşfe çağırır.

Ödül töreninde kısa bir konuşma yapan Oylum, “Bu ödülü kendini yerli ve yurtsuz hisseden herkes için alıyorum” sözleriyle eserin temel duygusunu vurguladı. İlk gösterimini Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde yapan film, oradan sonra da uluslararası festivallerde dikkat çekici bir seyir izledi.

Belgesel, Duhok Uluslararası Film Festivali, Türkiye Almanya Film Festivali, Tüpisch Türkisch Film Festivali, İstanbul Uluslararası 1001 Belgesel Film Festivali, Paris Türkiye Filmleri Festivali, Düsseldorf Kürt Film Festivali, İzmir Uluslararası Mülteci Film Festivali ve Münih Türk Film Günleri gibi etkinliklerde gösterildi. Ayrıca Uluslararası İşçi Filmleri Festivali çerçevesinde İstanbul, Ankara ve İzmir, Hollanda’da ise Amsterdam Kürt Filmleri Festivali kapsamında izleyiciyle buluştu. Belgesel, 18-22 Haziran’da düzenlenecek Urfa Belgesel Festivali kapsamında da izlenebilecek.

Aidiyetin Peşinde Bir Yolculuk başlığıyla özetlenen çekimler Derik, Samatya ve Erivan’da gerçeklemesiyle göç, kimlik ve aidiyet konularını derinlemesine ele alır. Yervant Demirci’nin yaşam öyküsü üzerinden anlatılan bu yolculuk, Ermenice bilmeden çocukluğunu Kürtçe konuşulan bir ortamda geçiren birinin, İstanbul’da Türkçe ile şekillenen bir hayata adım atması ve Ermenistan’da yeniden dil öğrenme süreciyle devam eden bir hikâyeyi sunar.

Belgeselde Demirci’nin kimlik çatışması şu cümlelerle özetlenir: “Derik’te Kürtlerle büyüdük, fakat Ermeni olduğumuzu biliyorlardı. İstanbul’a geldiğimde ise kendi cemaatimizde bize ‘Kürt Ermeni’ dendi. Ermenistan’a gittiğimdeyse oradakiler bize ‘Türk’ diyor.”

Yerli Yurtsuz, iki ülke ve üç şehir arasındaki yolculuk üzerinden, kişinin kendine ait toprak arayışını ve bu süreçte kimlik ile sınır ilişkisini görsel bir dille ortaya koyuyor. Kişisel bir hikâye üzerinden göç, hafıza ve kimlik gibi evrensel soruları mercek altına alıyor.