Ulusal İstilacı Yabancı Türler Yönetmeliği: Önleyici Yaklaşım ve İzleme Sisteminin Uygulama Süreci

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yayımlanan yönetmelik, ülkede gözlenen zararlı istilacı yabancı türlerin girişini ve yayılımını engellemek amacıyla uygulanacak mekanizmaları düzenler. Bu çerçevede biyolojik çeşitlilik, ekonomik kayıplar ve insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerin azaltılması hedeflenir.

ULUSAL İSTİLACI YABANCI TÜR LİSTESİ hazırlanır ve güncellenir; türün listeye alınmasında bilimsel ve teknik kanıtlar esas alınır. Seçim sürecinde Türkiye’deki yabancı türlük durum, mevcut ve öngörülen iklim koşullarında karasal ya da sucul ortamlarda oluşabilecek popülasyonların potansiyeli ve yayılım kapasitesi gibi kriterler değerlendirilir. Bu liste, Sucul ve Karasal İstilacı Yabancı Türler Teknik Danışma Grupları tarafından hazırlanır ve Ulusal İstilacı Yabancı Türler Komisyonu’na sunulur. Nihai liste Bakanlık internet sitesinde yayımlanır.

RİSK DEĞERLENDİRMESİ ZORUNLULUĞU kapsamında her tür için kapsamlı analiz yapılır. Taksonomik kimlik, istila geçmişi, mevcut ve potansiyel yayılış alanları ile olası ekonomik ve ekolojik zararlar değerlendirilmeye alınır.

GİRİŞ, ÜRETİM VE TİCARET YASAKLARI UİST listesine giren türler için sıkı uygulamalar devreye alınır. Bu türler için:

• ülkeye sokulmaları ve transit taşınmaları engellenir;
• kapalı alanlar da dahil hiçbir yerde bulundurulamaz;
• üretim, yetiştirme veya büyütme faaliyetleri tamamen durdurulur;
• ticari faaliyetler sınırlandırılır;
• çevreye salınımları engellenir.

İmha amacıyla özel tesislere taşıma izni verilirken, bilimsel ve tıbbi çalışmalar için üniversiteler ve kamu kurumlarına sınırlı faaliyet hakkı Komisyon onayıyla tanınır. Kamu yararı ve zorunluluk hallerinde ise istisnai izinler söz konusu olabilir.

36 AY İÇİNDE İZLEME SİSTEMİ kurulması, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nün görevidir. Listede yer alan türlerin tespiti, yayılımının önlenmesi için ulusal veriler toplanır ve gerektiğinde kontrol ya da imha önlemleri uygulanır. Liste kabul edildikten sonraki 18 ay içinde türlerin ülkeye giriş ve yayılma yolları analiz edilerek öncelikli risk alanları belirlenir. Acil durumlarda danışma gruplarınca hazırlanan eylem planları devreye alınır. Bu düzenlemeler, Türkiye’de istilacı yabancı türlerle mücadelede bilimsel temellere dayalı sistematik bir yaklaşımın hayata geçirilmesini sağlar.

Kaynak: Anadolu Ajansı (AA)