Türkiye’de Aşırı Sıcaklıklar ve Tropikal Geceler Artıyor

İzmir Bakırçay Üniversitesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şermin Tağıl, Türkiye genelinde temmuz ayının son günlerinde yaşanan aşırı sıcak hava olaylarına ilişkin önemli açıklamalarda bulundu. Ülke genelinde gündüz aşırı ısı stresinin yanı sıra, gece sıcaklıklarının da yüksek seyretmesi dikkat çekiyor. Bu durum, özellikle gece saatlerinde yaşanan tropikal geceler ve gündüz sıcaklıklarının mevsim normallerinin çok üzerinde olmasıyla kendini gösteriyor.

Son günlerde, Basra Alçak Basıncı’nın etkisiyle Türkiye’nin birçok bölgesinde sıcak ve kuru “fön” rüzgarlarının etkili olduğu ve bunun sonucunda sıcaklıkların mevsim normallerinin 6 ila 12 derece üzerinde seyretmeye devam ettiği gözlemleniyor. Özellikle Afrika sıcaklarının ülkemize etkisiyle, gündüz sıcaklıkları 40 dereceyi aşarken, akşam saatlerinde de 30 derecenin üzerinde kalıyor. Bu durum, hem vatandaşların günlük yaşamını zorlaştırıyor hem de ekosistemler ve enerji talep dengeleri üzerinde olumsuz etkiler yaratıyor.

İklim Değişikliğinin Günlük Yaşamdaki Yansımaları

Prof. Dr. Şermin Tağıl, küresel ölçekte sıcaklıkların hızla yükseldiğine dikkat çekerek, Akdeniz Havzası’nda küresel ortalamanın yaklaşık iki katı hızla ısındığını belirtti. Bu artışın, sıcak hava dalgalarının daha uzun ve yoğun yaşanmasına neden olduğunu vurguladı. Ayrıca, bu durumun, yangın risklerini artırmakla kalmayıp, insanlar ve ekosistemler üzerinde su yoksunluğu, sağlık sorunları ve tarım alanında olumsuz etkiler oluşturduğunun altını çizdi.

Sıcaklığın gündüz ve gece saatlerindeki etkileri ayrı ayrı ele alan Tağıl, özellikle temmuz ayının son günlerinde, gündüz aşırı ısı stresinin ve gece ise tropikal gecelerin yaşandığını belirtiyor. Isı stresi, vücudun fazla ısıyı dışarı atamaması sonucu oluşan ve insan sağlığını ciddi şekilde tehdit eden bir durum. Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi’nin verilerine göre, şu anda Türkiye’nin %80’inden fazlasında hissedilen sıcaklık 32 derece ve üzerinde seyrediyor. Batı, Güney ve Doğu Anadolu bölgelerinde ise bu değerler 38 derece ve üzerine çıkarak, çok şiddetli ısı stresine işaret ediyor. Güneydoğu Anadolu’da ise sıcaklıklar 46 derece ve üzerine ulaşarak, aşırı ısı stresini tetikliyor.

Tropikal Gecelerin Artması ve Etkileri

Gündüz sıcaklıklarının yüksek seyretmesiyle birlikte, gece sıcaklıklarının 20 derecenin altına düşmemesi anlamına gelen “tropikal gece” sayısında da ciddi artışlar yaşanıyor. Prof. Tağıl, bu durumu iklim değişikliğinin önemli bir göstergesi olarak yorumluyor ve ekliyor: “Tropikal geceler, geçmişte sadece Güneydoğu Anadolu’da görülürken, günümüzde Güney, Batı ve İç Anadolu’da da sıkça karşılaşıyoruz. 2024 yılında Batı Anadolu’da yaklaşık 40 tropikal gece yaşanmıştı. Bu yaz ise özellikle içinden geçtiğimiz haftalarda tropikal geceler yoğun şekilde hissediliyor.”

Gece sıcaklıklarının 25 derece ve üzerinde kalmaya devam etmesi, uyku kalitesini olumsuz etkilediği gibi, tarım, enerji ve sağlık alanlarında da geniş çaplı sorunlara yol açıyor. İklim değişikliğinin bu etkileri, günlük yaşamın vazgeçilmez bir parçası haline geliyor.

İzmir’de Gündüz ve Gece Sıcaklıkları

İzmir’de ise rekor seviyeye yakın sıcaklıklar gözlemleniyor. Akşam saatlerinde Kordonboyu’nda serinlik arayan vatandaşlar, aşırı sıcaklıkların günlük hayatı zorlaştırdığını belirtiyor. Emir Aksel, “Gündüz ayrı, gece ayrı sıcak. Klimasız yaşam çok zor. Bunaltıcı bir sıcak var ve huzursuz ediyor, ister istemez stres oluyoruz. ‘Gece olsun da rahat uyku çekelim’ diyemiyoruz. Kliması olmayanlar için bu süreç gerçekten zorlu. Gece hava sıcaklığı 20 derecenin üzerinde seyrediyor.” şeklinde ifadelerde bulundu.