Trabzon Dondurması: Coğrafi Isaretle Güçlenen Gastronomi Gururu

Trabzon, doğal güzellikleri, zengin tarihi ve kültürel mirasıyla yıl boyunca ziyaretçi akınına uğrayan bir kent. Bu bölgeyi öne çıkaran yeni bir gelişme olarak, coğrafi işaret tescili alan Trabzon dondurması, kentin gastronomi turizmine değer katması hedefiyle yoluna devam ediyor. Sütün yağıyla ve salep ile şekeri kullanılarak, uzun süre pişiriliyor olmasının getirdiği benzersiz bir doku ve aroma elde ediliyor; böylece ürün, kentte ortak bir reçete çerçevesinde yaygınlaştırılarak Türkiye’nin yanı sıra uluslararası pazarlara da açılmayı amaçlıyor.

Trabzon’daki üreticiler, fındık ve ligabra gibi yöresel malzemelerle bu dondurmayı çeşitlendirerek, şehrin gıda alanındaki marka değerini yükseltmeyi ve süt üreticilerine, istihdama ve genel ekonomiye katkı sağlamayı amaçlıyorlar. Yaklaşık iki yıl önce Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mehmet Akif Şen’in araştırması sonrası, Trabzon Ticaret ve Sanayi Odası (TTSO) Türk Patent ve Marka Kurumu’na başvurarak bu ürüne “Trabzon dondurması” adıyla coğrafi işaret tescili kazandırdı. Böylece Akçaabat köftesi ve Trabzon kuymağı ile birlikte kentin gıda alanındaki onuncu coğrafi işaretli ürünü haline geldi.

Mevzuya ilişkin TTSO Başkanı Erkut Çelebi, Trabzon’un gıda odaklı uzun bir tescil geçmişine sahip olduğunu vurguladı ve “Toplam 16 tescilli ürün arasında yer alıyor; Araklı Aho peyniri, Sürmene tenekede pişirilen mısır ekmeği ve sarı kurabiye için de tescil çalışmaları sürüyor” dedi. Dondurmanın, ekonomide katma değer yaratacak önemli bir ürün olduğuna işaret eden Çelebi, bu tescilin Türkiye’de ilk aşamada, ardından dünyanın çeşitli noktalarına taşınması ve ihraç edilmesi hedefinin altyapısının oluşturulduğunu ifade etti.

Geçmişi 1800’lü yıllara uzanan Trabzon dondurması, mutfak mirasının bir parçası olarak görülen bu lezzetin ortak bir marka altında tanıtılması planlanıyor. Dondurmanın tescillenmesiyle duyulan mutluluk, artık Trabzon dondurmasının küresel sahnede marka yaratması yönünde umutları artırıyor. Kentin UNESCO Gastronomi Şehri adaylığı sürecinde de bu ürünün tescilinin önemine vurgu yapılıyor.

Doç. Dr. Şen, yağlı inek sütünün uzun süre pişirilmesinin dondurmaya özel bir renklilik ve dokuyu kazandırdığını belirtti. “Duyusal testler, tüketicilerin lezzet ve görünüm konularında olumlu geri dönüşler verdi” diyen Şen, yüksek kuru madde oranının da ürünün protein ve yağ değeri ile viskoz yapısını güçlendirdiğini kaydetti. Bu sayede Trabzon dondurması, geçmişten günümüze uzanan bir miras olarak gastronomi literatüründe özel bir konuma sahip olabilir.

Üretici Bekir Aktürk ise, sütün kendi yağıyla ve katkı maddesi olmadan üretilen dondurmanın hijyenik koşullarda üretildiğini ve kentteki doğal lezzetlerin bir araya gelmesiyle ortaya çıktığını söyledi. Dondurmanın, hem Türkiye’ye hem de küresel pazarlara açılmasının önünü açacak bir ürün olduğunu ifade eden Aktürk, “Trabzon’dan bu sektöre yönelik adımlar, yeni istihdamlar yaratacak ve köylü sütünün değeri artacak” diye konuştu. Üretici, dondurmayı fındık ve ligarba gibi yöresel malzemelerle zenginleştirerek katma değeri yükseltmeyi hedefliyor.