Sudan Koyun Geçirme: Aşk ve Gelenekle Çal’da Yükselen Suya Yolculuk

Çal ilçesinde, 853 yıldır sürdürülen Sudan Koyun Geçirme geleneği için çobanlar hazırlıklarını tamamladı. Elçi olarak adlandırılan özel sürü lideri koyunları ve onlara eşlik eden sürüler, yarın Büyük Menderes Nehri üzerinden geçecekleri anı bekliyor. UNESCO’nun Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi kapsamında değerlendirilen bu yarışma ve çoban bayramı, Aşağıseyit Mahallesi’nde, Köprübaşı mevkisinde geleneksel bir atmosferde gerçekleşiyor.

Bu yıl etkinliğe 47 çoban ve 63 sürü katılım gösterecek. Sürüyü yönetmek için yetiştirilen ve çoban tarafından “elci” olarak adlandırılan koyunlar, yaklaşık bir yıl boyunca özel eğitim alıyor. Üstelik yarışın yaklaşmasıyla birlikte antrenmanlar da sıklaşıyor. Geçen yıl kuraklık nedeniyle sadece sembolik bir geçiş yapılmıştı; bu yıl ise yağışların artması nehirdeki su seviyesini yükseltti ve çobanlar için sevindirici bir gelişme oldu.

Universiteli bir çoban olan Musa Kayış, yarışma öncesi son hazırlıklarını AA ekibiyle paylaştı. Pamukkale Üniversitesi’nden mezun olan Kayış, ata mesleğini sürdürmenin sevincini yaşıyor ve elci koyunuyla arasındaki bağı güçlendirmek için özenli bir çalışma yürütüyor. “Elci koyunu, sürünün yöneticisi olarak her gün bakıp ilgi gösterirsen karşılık verirler,” diyen Kayış, yarışın çoban için adeta bir düğün niteliğinde olduğunun altını çizdi. Zamanla azalan çoban sayısına değinen Kayış, mirasın bu topraklarda nasıl yaşatıldığını anlatıyor.

Elci koyunlarının çobanla özel bağı, sürüyü yönlendirmekten öte ekip çalışmasının da simgesi oluyor. Hazırlık süreci bir yıl sürüyor; yarış gününde ise tüm ekip, uyum içinde sürüyü çobanının yanına getiriyor. “Düğün gibi süslenen koyunlar, son dokunuşlar yapıldıktan sonra yarışa hazır hale gelir,” diyen Kayış, bu geleneğin sadece bir yarış olmadığını, aynı zamanda toplumsal bir bayram olduğunu ifade ediyor.

Kaynaklarda yer alan masalsı geçmişe göre, bu geleneğin Zamanında karşıya geçmek için verilen bir sınav olarak doğduğunu hatırlatan yöre halkı, bugün sudan koyun geçirme yarışmasıyla hayvan sevgisini ve çobanlık mesleğini onurlandırıyor. Bu özel tarihsel hikaye, bölge insanlarının doğal yaşamla olan bağını ve kuşaklar arası mirası canlı tutuyor.