Kırsal Mimarinin Yeni Nesil Kervansarayı: Bergama’da Uygulamalı Yaz Okulu Projesi

Bergama’da eski tütün deposunun restore edilmesiyle başlayan girişim, İspanyol mimar Jose Manuel Garcia Torres’in koordinasyonunda kırsal mimari değerlerini genç mimarlık öğrencilerinin katkılarıyla gün yüzüne çıkarıyor. Proje,Ferizler Mahallesi’nde yaklaşık 60 yıllık geçmişi olan dört yapıyı yeniden değerlendirmek ve hayata dönüştürmek amacıyla 2021 yılında hayata geçti.

Mahalle nüfusundaki gerileme nedeniyle kullanılmayan yapıların yeniden işlev kazanması hedefiyle yola çıkan Torres, öğrencileri proje sürecine dahil ederek Kervansaray Yaz Okulu çatısı altında uygulamalı deneyim kazandırıyor. Kerpiçten toprak sıvaya, ahşaptan doğal pigmentlere kadar geniş bir malzeme yelpazesiyle öğrenciler, üniversitede öğrendiklerini saha çalışmasında pratiğe döküyor.

Toplam yaklaşık 860 metrekarelik alan üzerinde inşa edilmiş dört yapının restorasyonu halen yüzde 50 seviyesinde ilerliyor. Çadırlar kurulan bahçede konaklayan 15 öğrenci, kolektif bir çalışma anlayışıyla süreci sürdürüyor ve her adımda pratik bilgi edinme fırsatı buluyor.

Proje tamamlandığında yapıların sadece konaklama veya ticaret odaklı unsurlardan ibaret olmaması, farklı coğrafyalardan gelen insanların buluşup kültür ve bilgi paylaşımını yapabileceği bir merkez olarak hizmet vermesi amaçlanıyor. Torres, öğrencilerin okulda öğrendiklerini sahada uygulamanın kritik olduğuna dikkat çekerek, daha fazla staj imkanı yaratılması gerektiğini vurguluyor: “Binlerce mimarlık öğrencisi var ve hepsi sahada deneyim kazanmalı. Kırsal alandaki şantiye stajlarını Kervansaray Yaz Okulu’na çekmek istiyoruz.”

İşin her aşamasında ortak hareket eden ekip, bir duvarı onarma, ahşap döşeme zımparalama veya çatı yapımı gibi görevlerle temel becerileri kazandırmayı hedefliyor: “İşe başlamadan önce en azından bu malzemelerle bir deneyim kazanmak istiyoruz.”

Yeni nesil kervansaray vizyonu Torres, dört yapıyı yeni nesil bir kervansaraya dönüştürmeyi planladıklarını ifade ediyor. Kervansaray kavramını sadece konaklama ve ticaret merkezi olarak değil, farklı kültürlerden insanların bir araya gelip bilgi ve deneyimlerini paylaşmalarını sağlayan bir merkez olarak görmek istediklerini belirtiyor. Tarihsel olarak önemli bir yere sahip olan kervansaray geleneğinin günümüzde nadirleştiğini söyleyen Torres, bu yapıları kültür ve bilgi alışverişinin ana aktörleri haline getirmeyi hedefliyor.

Birlikte çalışma ve bilgi paylaşımı temasını öne çıkaran proje, farklı üniversitelerden gelen öğrencilerin konaklayabileceği ve birbirleriyle etkileşimde bulunabileceği bir ortam sunmayı amaçlıyor. Konaklama ve proje paylaşımları sayesinde katılımcılar, kendi aralarında haberler ve deneyimler aktararak yeni bir kültürel iletişim ağı kurmayı hedefliyorlar.

Mezun ve mevcut öğrencilerin projeye ilişkin görüşleri de projeye zenginlik katıyor. Nişantaşı Üniversitesi Mimarlık Fakültesi öğrencisi Melisa Çağlar, staj yapmanın kendileri için ne kadar değerli olduğundan bahsederken, süreci doğaya uygun, doğal malzemelerle yürütmenin önemine vurgu yapıyor. Yaşar Üniversitesi’nden Nazlı Altuniç de pratik deneyimin geleneksel mimarinin canlı tutulmasına katkısını ve bu tür girişimlerin artırılması gerektiğini belirtiyor. MEF Üniversitesi’nden Fatmanur Çiçek ise hocalarının yönlendirmesiyle projeye dahil olduğunu ve stajlardan farklı bir deneyim yaşadıklarını ifade ediyor.

AA ve Haberler.com’un haber niteliğindeki bu çalışması, kırsal alanlarda restorasyon ve kültürel mirasın genç kuşaklar tarafından nasıl yaşatılabileceğini göstermesi bakımından önemli bir örnek olarak öne çıkıyor.