Karagöz Laboratuvarı: KARAKUM’da Karagöz ve Kukla Geleneklerini Geleceğe Taşıyan Yenilikçi Merkez

UNESCO’nun Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’nde yer alan Karagöz gölge oyunu, Bursa Uludağ Üniversitesi (BUÜ) Karagöz ve Kukla Oyunları Uygulama ve Araştırma Merkezi (KARAKUM) tarafından kurulan Karagöz Laboratuvarı ile geleceğe taşınıyor. Ziyaretçiler, laboratuvarın açılışa hazır hâle gelmesiyle birlikte Karagöz ve Hacivat oyunlarının tarihsel evrimini koleksiyon eserleri üzerinden inceleyebilecek; ayrıca her yaştan katılımcıya uygun tasvir yapımı ve kukla oynatma atölyelerine katılım gösterebilecekler.

Laboratuvarın kurucu ekibi KARAKUM Müdürü Doç. Dr. İbrahim Öztahtalı’ya göre, merkezin bugüne dek birçok önemli projeye imza attığı belirtiliyor. Öztahtalı, Karagöz’ün artık sadece Bursa ve Türkiye’nin değil, tüm dünyanın ortak mirası olarak tanıtılması gerektiğini vurgulayarak, KARAKUM’un da Karagöz’ü küresel bir şekilde anlatmanın ve bilimsel geçmişe yolculuk etmenin en etkili yolu olduğuna dikkat çekti.

Gelecek hedefler arasında 2026 Ocak ayında Karagöz Laboratuvarı’nı ziyaretçilere açmak bulunuyor. Çocuklara Karagöz’ü tanıtmak ve yaşatmak öncelik olsa da, laboratuvar her yaştan ziyaretçiye açık olacak ve çeşitli atölye çalışmaları da katılımcılara sunulacak.

Hayali Nevzat Çiftçi ise laboratuvarın amacı doğrultusunda insanların sadece oyunu izlemekle kalmayıp, onu yapım ve uygulama süreçlerini de öğrenebilmelerini sağlamayı hedeflediklerini belirtirdi. Mekân tasarlanırken her yaşa uygunluğa özellikle dikkat edildiğini söyleyen Çiftçi, Karagöz’ün Orta Asya’dan Anadolu’ya uzanan yolculuğunu ve Çin, Endonezya, Hindistan gibi farklı geleneklerle karşılaştırmalı olarak deneyimlenebileceğini ifade etti.

İçeriye girildiğinde, sadece tasvirler ve kuklalar görmekle kalınmıyor; ziyaretçiler istekleri halinde tasvir yapımını deneyimleyebilecekleri atölyelere katılabiliyor. Oyunu izleyenlerin ardından kendi düşüncelerini paylaşabilecekleri bir ortam da sunuluyor. 100’ün üzerinde tasvir ve kuklanın bulunduğu koleksiyon sayesinde Karagöz’ün tarihçesi daha yakından öğrenilebiliyor.

Çiftçi, laboratuvarın yaklaşık üç yıllık bir fikrin ürün olduğunu ve içerideki her unsurun anlamlı bir hikaye taşıdığını vurguladı. Çocuklar için özel alanlar ve oyun sonrası açıklama oturumları, ayrıca oyunları canlandırma ve kukla yapımı gibi uygulamalı deneyimler bu merkezde bir araya geliyor. Böylece sadece bir ziyaret değil, Karagöz’ü yaşayarak öğrenme hedefi ön plana çıkıyor.

Kaynaklar: AA / Saliha Nur Köksal – Kültür Sanat