Geleneksel Türk Doku Sanatı Çarpana: Saniye Demir’in Modern Yolculuğu

Gaziantep’te yaklaşık on yıl önce hobi olarak başlayan çarpana dokuması, 58 yaşındaki Saniye Demir için modern takı, aksesuar ve giysilere işlenen bir sanat haline geldi. Gaziantep Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Kuyumculuk ve Takı Tasarımı bölümünden mezun olan Demir, 2016’da Mersin Olgunlaşma Enstitüsü’nün çarpana kursuna adım attı. Yaklaşık iki yıllık eğitimin ardından usta öğretici olarak halk eğitim merkezlerinde çalışmalarını sürdürdü ve mesleğini daha ileri taşımak için sınavlara girdi. Bu süreçte somut olmayan kültürel miras taşıyıcısı unvanını kazanarak, geleneksel dokuma sanatını günümüzün estetik taleplerine uyarlayarak gelecek nesillere aktarım hedefini benimsedi.

Demir, Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Kuyumculuk ve Takı Tasarımı Bölümü öğrencilerine atölye çalışmaları ve eğitimler vererek mutabık bir bilgi paylaşımına katkıda bulunuyor. Somut olmayan kültürel miras taşıyıcısı olarak AA muhabirine konuşan Demir, çarpananın deri, karton veya ahşap gibi malzemelerden yapılan, köşeleri delik, kare ya da çokgen şekillerdeki küçük levhalar kullanılarak gerçekleştirilmiş bir el dokuma tekniği olduğunu açıkladı. Bu sanatı sürdürme çabasıyla modernize ederek daha geniş kitlelere ulaşmayı hedeflediğini ifade etti.

“Birçok el sanatına ilgi duydum ama bu tekniğe ilk kez duyduğumda büyük şaşkınlık yaşadım. İnceledikçe ortaya çıkan püf noktalarının sayısız olması, bu işin gizemini daha da artırdı. Araştırmalarımı müzelerde, sosyal medyada ve diğer kaynaklarda sürdürdüm; asıl amacım bu sanatı yaymak ve öğretmekti. Yeniledim; geçmişteki bu kültürel el işlerini günümüze uydurarak estetik bir görünüm kazandırdım ve her yerde kullanılabileceğini gösterdim.”

“Geleneksel Türk dokuma sanatı çarpanayı yaydığımı düşünüyorum” diyen Demir, hedefinin somut olmayan kültürel miras taşıyıcısı olarak konumunu güçlendirmek olduğunu belirtiyor. Gençler arasında bilinirliğini artırmaya odaklanan Demir, farkındalık yaratmanın kendi misyonu olduğuna inanıyor. Workshoplar, gönüllü projeler ve online desteklerle insanlara ulaşmaya çalıştığını, bu süreçte duyurunun da memnuniyet verici olduğunu ifade ediyor.

Kaynak: AA / Beyza Nur Eryılmaz