Gazze’deki savaş bitmeli: Türkiye’den sert şerh açıklaması

İşgalci İsrail’in Gazze’de sivillere yönelik gerçekleştirilen saldırıları uluslararası toplumun ciddi tepkisini çekmeye devam ediyor. Türkiye, Avrupa Birliği (AB), Arap Birliği ve 16 ülkenin katılımıyla gerçekleşen ortak bir bildiri, bu saldırıların insani kriz ve bölgesel istikrarsızlık yaratma potansiyeline vurgu yaparak, bölgedeki barış ve güvenlik arayışlarının önemini bir kez daha ortaya koydu. New York’ta düzenlenen BM Yüksek Düzeyli Uluslararası Konferansı kapsamında yayımlanan bu bildiride, İsrail’in sivil altyapıya ve halka yönelik saldırılarının, bölgede derin bir insani felaket ve kriz oluşturduğu açıklandı.

Konferansa katılan ülkeler ve örgütler arasında Türkiye, Fransa, Suudi Arabistan, Brezilya, Kanada, Mısır, Endonezya, İrlanda, İtalya, Japonya, Ürdün, Meksika, Norveç, Katar, Senegal, İspanya, İngiltere, Avrupa Birliği ve Arap Birliği yer aldı. Bu güçlü uluslararası katılım, bölgedeki karmaşık ve hassas duruma karşı ortak bir duruş sergileme amacı taşıyordu. Bildiride, “Son gelişmeler, Orta Doğu çatışmasının devamlılığının korkunç insani bedelini ve bölgesel barış ile güvenlik üzerindeki ciddi etkilerini her zamankinden daha açık hale getirmiştir” ifadeleri kullanılarak, çatışmanın derin insani sonuçlarına dikkat çekildi.

İki Devletli Çözüm ve Uluslararası Çabalar

İki devletli çözümün, hem İsraillilerin hem de Filistinlilerin meşru hak ve taleplerini karşılamanın tek yolu olduğu vurgulandı. Bildiride, “Uluslararası hukuka uygun olarak, iki devletli çözüm, bölgedeki kalıcı barışın temelidir” denilerek, bu hedefe ulaşmak için bütün tarafların samimi ve kararlı adımlar atması gerektiğine işaret edildi. Ayrıca, tüm şiddet ve devlet dışı aktörlerin bölgedeki istikrarı bozucu faaliyetlerine son verilmesi gerektiği vurgulandı. Her iki halkın güvenliği, egemenliği ve refahı için barışçıl çözümler önceliklendirilmelidir.

Gazze’deki savaşın derhal sona erdirilmesi ve İsrail güçlerinin tam anlamıyla bölgeden çekilmesi en acil talep olarak öne çıktı. Ayrıca, Filistin topraklarında yönetim, güvenlik ve kolluk kuvvetlerinin yalnızca Filistin yönetimine ait olması gerektiği, uluslararası toplumun bu sürece aktif destek vermesi gerektiği açıklandı. Bu bağlamda, Türkiye, toplantı sırasında yaptığı şerh açıklamasında, “On yıllardır devam eden İsrail uygulamaları dikkate alındığında, Filistinli silahlı grupların silah bırakması ancak bağımsız, egemen ve bütünlüğü sağlanmış bir Filistin devletinin 1967 sınırları temelinde kurulmasıyla mümkündür” ifadesini kullandı. Bu çerçevede, uluslararası toplumun, bölgedeki barış ve güvenlik için önemli adımlar atması gerektiği tekrar edildi.

Yeni Güç ve Uluslararası İşbirliği

Bildiride, “tek devlet, tek hükümet, tek hukuk ve tek silah” ilkelerinin hayata geçirilmesine güçlü destek verildiği ve DDR (Dağıtıcı, Dönüştürücü ve Rehabilitasyon) süreci kapsamında, bu ilkelerin belirli bir takvim çerçevesinde uygulanmasının taahhüt edildiği belirtildi. Ayrıca, 1967 sınırları temelinde, Kudüs’ü de kapsayan iki devletli çözüme tam destek yeniden teyit edildi. Filistin halkının kendi kaderini tayin hakkına ve BM’ye tam üyelik talebine de güçlü vurgu yapıldı, çünkü bunlar kalıcı ve sürdürülebilir bir çözümün temel unsurlarıdır.

Sunulan belgede, Gazze Şeridi’nin Batı Şeria ile birleşmesini destekleyen önerilere yer verildi. İşgal ve zorla yerinden edilme gibi insan hakları ihlallerine karşı çıkılması ve BM gözetiminde uluslararası bir istikrar misyonunun kurulması çağrısı yapıldı. Bu kapsamda, uluslararası toplumdan, Gazze’deki sivillere yönelik insani yardım ve güvenliği sağlayacak BM gücü konusundaki destek talep edildi. Kalıcı ve kapsamlı bir ateşkesin sağlanması, yeniden yapılanma ve ekonomik kalkınma için teknik ve mali yardım seferber edilmesi önemsendi. Ayrıca, insani yardım erişiminin engellenmemesi ve Filistin halkının temel haklarının korunması gerektiği vurgulandı.

UCM (Uluslararası Ceza Mahkemesi) ve UAD (Uluslararası Adalet Divanı) süreçlerine devletlerin aktif katılımı ve taraf olması gerektiği de özellikle belirtildi. Her türlü demografik değişiklik ve zorla yerinden etme eylemlerinin reddedildiği bildiride, 7 Ekim 2023’te yaşanan sivillere yönelik saldırılar ve saldırıların ardından Gazze’deki sivil altyapıya yapılan tahribat kınandı. Bu saldırıların, ciddi bir insani kriz ve koruma krizine yol açtığı açıklandı. Uluslararası hukukun ihlal edilmesine hiçbir gerekçe gösterilemeyeceği ve sorumluların hesap vermesi gerektiği vurgulandı.

Son olarak, savaş, işgal, terör ve zorla yerinden etmenin bölgedeki çözüm getirmeyeceği, sadece siyasi yollarla barış ve güvenliğin sağlanabileceği ifade edildi. Bölgedeki tüm aktörlerin sorumluluk alması, insani yardımların artırılması ve kalıcı bir barış ortamının tesis edilmesi yönündeki çabaların güçlendirilmesi çağrısı yapıldı.