Gaziantep Zeugma Mozaikleriyle Kültür Mirasına Uluslararası İş birliğiyle Yeni Parça Eklendi

Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinatörlüğünde yürütülen iade sürecinde, özellikle Çingene Kızı mozaiğiyle ilgili öne çıkan parçalardan biri daha ülkeye kazandırıldı. ABD’de bulunan 13’üncü panelin Türkiye’ye iadesiyle, yaklaşık 12 panelin ötesinde, büyük kompozisyonun eksik parçalarından biri daha topraklarımıza döndü.

Grup içindeki benzerliklere dayalı incelemeler Grenoble Alpes Üniversitesi’nden Djamila Fellague’in çalışmalarını kapsadı ve panelin söz konusu büyük mozaiğin bir parçası olabileceği düşüncesini güçlendirdi. İncelemeler sırasında panelin online bir müzayede sitesinde satışa çıkarıldığı bilgisi, Kültür ve Turizm Bakanlığı’na iletildi. Ekipler, tessera renkleri, bordür deseni ve kompozisyon özellikleri açısından Çingene Kızı mozaiğiyle önemli paralellikler buldu.

Bakanlık yetkilileri, elde edilen bilimsel kanıtları Amerikan İç Güvenlik Birimi ile paylaştı ve iki ülke arasındaki ikili anlaşmanın gereği olarak esere el konulması yönünde talepte bulundu. Kaçak kazılara dair kriminal delillerin de bu süreçte ortaya çıkması, uluslararası iş birliğinin etkili sonuçlar üretmesini sağladı.

Uluslararası iş birliği sonuç verdi ve 2018 yılında Bowling Green Üniversitesi’nden iadesi sağlanan diğer parçalarla paralellik gösteren bu süreç, Türkiye’nin lehine sonuçlandı. Mozaik pano Chicago Başkonsolosluğu üzerinden Turkish Cargo ile Türkiye’ye getirildi ve Ankara’daki Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde inceleme süreci tamamlandı.

Gelecekte bu eser, Gaziantep’in Zeugma Mozaik Müzesi’nde, Çingene Kızı mozaiğinin ait olduğu büyük kompozisyonla yeniden buluşacak. Bakanlık yetkilileri, süreç boyunca kamu kaynağı kullanılmadan uluslararası diplomasinin ve bilimsel iş birliğinin mümkün kıldığına vurgu yaptı.

Mehmet Nuri Ersoy ise sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, kayıp parçaların iadesiyle Zeugma’nın sembolü olan bu mozaiklerin ülkeye yeniden kazandırıldığını belirtti. Ayrıca geçmişte iadesi sağlanan 12 parçayla birlikte büyük kompozisyonun 13’üncü parçasının da Türkiye’ye döndüğünü söyledi. Zeugma Mozaik Müzesi’nde sergilenecek parçanın stil ve kompozisyon olarak ana mozaiğe olan benzerliğinin altını çizdi ve mirasımıza sahip çıkmanın sürdürüleceğini ifade etti.

Bu süreçte Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekipleri, Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi, Chicago Başkonsolosluğu ve Türk Hava Yolları ile Turkish Cargo gibi paydaşların katkılarını da teşekkürle andı.