Amediye: Yüzyılların Sığınağı ve Kartal Yuvası Minaresiyle Duhok’un Parlayan Geçiş Noktası

Amediye, Duhok ilinin sınırlarında yer alan tarih kokan bir köy; kalıntılarıyla geçmişin izlerini taşıyan kayalık bir tepe üzerinde yükselir. Bu mistik alan, dağların arasında doğayla iç içe geçmiş bir panorama sunar ve ziyaretçilere kartal yuvasını anımsatan hakim bir konum sağlar. Yıllar boyunca askeri merkez ve yerleşim merkezi olarak kullanılmasının izleri, günümüzde de kubbeler, şehir kapısı ve Ulu Cami gibi yapıların varlığında kendini gösterir.

Amerikan Distractify’in “dünyada görülmesi gereken en güzel 30 ilçe” listesine giren bu buğulu tarih, yaklaşık 1200 konut ve 6 bin kişinin yaşadığı bir topluluğa ev sahipliği yapıyor. İlçenin toplam 7 camiinin en çok ziyaret edilen ibadethanelerinden biri olan Ulu Cami’nin kökenleri eski zamanlara uzanır; yazıtlar, Mitra inancına dair izlerle birlikte, direk kemerleri ve merdivenleriyle öne çıkar. Zaman içinde camiye dönüşen bu mekan, minaresiyle de bölgenin siluetinde belirgin bir işaret olarak durur.

O dönemde inşa edilen minarenin mimarisi, Hüseyin Veli döneminde 1534-1570 aralığında tamamlanmıştır. 30 metre yüksekliğe sahip olan yapı, 3 metre genişlikte olup, ince taş işçiliğinin tüm zarafetini taşır. Kapı kenarları yıldız motifleriyle süslenmiş olan minare, ilçenin farklı tepelerinden de bakıldığında kolayca fark edilir. Minarenin hemen ardında geniş bir bahçe, abdesthane ve çilehaneler bulunur; bahçenin sonunda mescidin giriş kapısı yer alır. İçeri adım attığınızda kıble yönü sol taraftadır ve kadınlar için ayrı bir namaz alanı da sağ tarafta yer alır.

İşlemeli ahşap kapıdan içeri girildiğinde, kubbe ve kemerler gibi mimari öğeler tarihin izlerini taşır; ancak dikkatli bakıldığında duvar ve tavanlar bazı yerlerde yüksek sıva nedeniyle süslemelerin tümünü ortaya çıkarmaz. Kemerlerin bazıları Mitra tapınaklarını hatırlatır; diğerleri ise Osmanlı-Selçuklu mimarisinin izlerini taşır. İlçeye doğru uzanan iki tepenin üzerinde, bu tarihi alan bugün de iki dönümlük arsa üzerinde ayakta duran Ulu Cami ile ibadetine devam eder; yapı, 1500’lü yılların sonlarına yakın bir ihtişama sahipti ve sık sık tadilata uğradı.

Çevresindeki doğal güzellikler, tarihi yapıların yanında oluşan çarpık kentleşmenin de etkisini gösterdiği bir tablo sunar. Geçmişten gelen derelerin ve su kaynaklarının dokusu, kentin uzaktan bakıldığında heybetli bir görünüm kazanmasına yol açarken, ziyaretçileri önce manzaranın tadını çıkarmaya, sonra da içeri adım atıp sokaklarda gezmeye davet eder. Ancak bu bölgede yapılan uygunsuz inşa çalışmalarının ve aşırı yüksek otel teraslarının kenti estetik ve tarihi değerlerinden uzaklaştırdığı da belirtilir. Amediye, Türkiye sınırlarına yakınlığı ve kuzeye uzanan serin iklimiyle bilinir; bu da yaz mevsimlerinde bölgeyi farklı bir cazibeyle ziyaret eden turist akışını tetikler.

Kaynaklar: AA / Haydar Şahin; Güncel Kaynak: Haberler.com