Düzenli Yaz Saati Uygulamasının Küresel Tartışması: Enerji Tasarrufu ve Sağlık Etkileri

Yılın sonbaharında saatler geri alınır, ilkbaharda yeniden ileriye götürülürken yaz-kış saati meselesi hâlâ toplumu meşgul ediyor. Bu uygulamanın ekonomik ve sağlık açısından faydalarını tartışan görüşler sürerken, bazı ülkeler kalıcı yaz saati için adımlar atıyor. İtalya’da da benzer bir yasa değişikliği için tartışmalar Parlamento’ya taşınıyor ve yasal sürecin ilk aşamalarında komisyonlar, kalıcı yaz saatinin toplumsal yaşam ve üretim üzerindeki etkilerini inceleyecek.

Parlamento’ya sunulan dilekçe, yaz saati uygulamasının sürekli hale getirilmesi halinde enerji tasarrufu sağlanacağını ve karbondioksit emisyonunun düşeceğini savunuyor. Terna’nın hesaplamalarına göre son 20 yılda yaz saati uygulaması yaklaşık 12 milyar kWh enerji tasarrufuna, yaklaşık 2 milyar euro değerinde tasarrufa eşitmiş görünüyor. Ayrıca yıl içinde faturaların da 180 milyon euro düzeyinde azalma öngörülüyor. Destekçiler, restoranlarda daha uzun tüketim, turizm sezonunun uzaması ve kamu güvenliğinin olumlu etkilenmesi gibi faydaları işaret ediyorlar.

Aperitif için daha fazla vakit bağlamında SIMA ve Consumerismo gibi kuruluşlar, akşam üzeri doğal ışığa daha çok maruz kalmanın ruh halini iyileştirdiğini ve genel sağlığa katkıda bulunduğunu belirtiyor. Ancak saat değişikliklerinin uyku ritimlerini bozabileceği ve bazı bölgelerde kalp krizi ile trafik kazalarında hafif artışlar gözlenebileceği konusunda uyarılar da yapılıyor. SIMA Başkanı Alessandro Miani, saatin her değiştirilmesinin uyku bozukluklarını tetiklediğini vurgularken, bazı uzmanlar fazladan bir saat gün ışığının güvenliği ve açık hava aktivitelerini de olumlu yönde etkileyebileceğini ifade ediyorlar.

Halkın saat değişikliğine bakışı açısından bakıldığında, pek çok dilde kış saati “standart saat” olarak anılırken, yaz saati uygulaması savaş dönemlerinde enerji tasarrufu amacıyla yaygınlaşmış bir uygulama olarak görülüyor. 2023 Pew Araştırma Merkezi verilerine göre dünya genelinde ülkelerin yaklaşık üçte biri yaz saati uygulamasını benimsiyor ve çoğunlukla Avrupa’da yoğunlaşıyor. Avrupa Birliği’nde vatandaşların büyük kısmının iki farklı saatin uygulanmasına sıcak bakmadığı belirtiliyor.

İspanya ve AB perspektifi kapsamında son dönemde İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, saat değişikliğinin anlamlı olmadığını söyleyerek kalıcı yaz saati konusunda Avrupa Birliği düzeyinde tartışmaları gündeme taşıdı. AB Komisyonu’nun 2018 anketinde, katılımcıların büyük çoğunluğunun saat değişikliğinin kaldırılmasını desteklediği görüldü; ancak hangi saat düzeninin kalıcı olması gerektiği konusunda ülkeler arasında değişik görüşler var. Anket sonuçlarına göre, katılımcılar arasında yaz saati kalıcı olmasını isteyenler daha baskınken, kış saati kalıcı olmasını savunanlar da bulunuyor.