Dünya Astım Günü: Çocuklarda Astım Tedavisinde Doğru Cihaz ve Kullanım Tekniklerinin Önemi

5 Mayıs, Dünya Astım Günü olarak kutlanırken, çocuklarda en çok görülen solunum yolu hastalığı olan astıma karşı uyarılar ve öneriler paylaşıldı. Medipol Sağlık Grubu’ndan Çocuk Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Sedat Öktem, inhaler ilaçların yanlış uygulamasının tedaviyi zora sokabildiğini belirtti. Aynı zamanda Çocuk İmmünoloji ve Alerji Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Hikmet Tekin Nacaroğlu da astımın çocukların yaşam kalitesini ve okul performansını olumsuz etkileyebildiğini söyleyerek, doğru tedavi yaklaşımının altını çizdi.

İnhaler ilaçlar doğrudan akciğere ulaştığı için hızlı etki gösterir ve sistemik yan etkileri daha azdır. Bu nedenle astım, bronşiolit ve krup gibi durumlarda öncelikli olarak inhaler tedaviler tercih edilir. Ancak çoğu vaka, tedaviye rağmen şikayetlerin sürmesinin sebebinin farklı hastalıklar değil, cihaz kullanımıyla ilgili hatalı teknikler olduğunu gösteriyor. Yapılan incelemelerde vakaların yaklaşık yüzde 80-85’inin sorunlu kısmının yanlış cihaz kullanımı veya hatalı teknikten kaynaklandığı ortaya çıktı. Üretilen ilacın hızla püskürmesi nedeniyle akciğere ulaşması için doğru teknik kritik öneme sahiptir.

Doğru teknik ve ara cihazların kullanımı konusunda, ölçülü doz içeren inhalerlar yaygın olarak tercih edilir. Ancak bu cihazlar yüksek hızda ilaç çıkarır; yanlış teknikle akciğere ulaşmaları engellenir. Bu yüzden özellikle çocuklarda spacer gibi ara cihazların kullanılması önerilir. Dişlerle kapalı şekilde kullanılan kuru toz inhalerlerde ise ilacın dişlere yapışması ve akciğere ulaşamaması olasılığı sık görülür. Nebulatör kullanımları da maske yüzeye tam oturmadığında ya da cihaz bakımı yapılmadığında tedaviyi etkisiz hâle getirebilir. Ailelerin, cihazın doğru kullanımıyla ilgili bilgiyi hekimlerinden öğrenmesi ve uygulaması büyük önem taşır.

Astımın çocuklar arasındaki yaygınlığı ve tedavideki hedef konusunda Nacaroğlu, doğru ilaç kullanımının yaşam kalitesi, okul başarısı ve uzun vadeli solunum sağlığı için kritik olduğunu vurguluyor. Hekim kontrolünde, uygun cihaz ve tekniklerle kullanım sağlandığında bu ilaçların hormonal dengesini bozduğuna dair bir kanıt bulunmamakta; aksine tedavi ihmal edildiğinde daha ağır ataklar görülebilmektedir.

Çevresel önlemler ve alerjik astım söz konusu olduğunda, çocuklarda alerjik kökenin yaygın olduğu belirtiliyor. Polen, ev tozu ve hayvan tüyleri gibi etkenler tetikleyici olabilir. Bu nedenle ilk adımlar çevresel önlemler olup, sonrasında ilaç tedavisi izlenir. Şikayetler devam ederse alerji aşısı olarak bilinen immünoterapi düşünülebilir; bu yöntemin hastalığın seyrini değiştirebilecek etkili bir seçenek olduğu ifade ediliyor, ancak mutlaka bir alerji uzmanının kontrolünde ve düzenli takip dahilinde uygulanması gerektiği hatırlatılıyor.