Çakırkaya Manastırı: Tarihi Kaya İçinde Yitip Giden Mirasa Çağrı

Gümüşhane’nin Şiran ilçesine bağlı Çakırkaya Köyü’nde yer alan ve kaya içerisine oyulmuş olan Çakırkaya Manastırı, uzun yıllardır bakımsızlığın kurbanı olmuş durumda. Yapının bazı bölümlerinin tahrip olması, define arama faaliyetleri ve insan müdahaleleri nedeniyle zarar görmesini beraberinde getirdi.

Kesin yapım tarihi net olarak bilinmese de 13. ila 15. yüzyıllar arasına tarihlenen yapı, 1848 yılında Piskopos Jeremias Georgiades tarafından yeniden düzenlenmiştir. Yaklaşık 65 metre yüksekliğindeki kaya kütlesinin oyulmasıyla oluşan manastır, doğal dokusuyla uyumlu görünümleriyle bölgenin öne çıkan tarihi eserleri arasındadır. Zaman zaman “Gümüşhane’nin Sümela’sı” olarak anılan bu kutsal mekan, geçmişten günümüze uzanan dini ve kültürel mirasın simgesi konumundadır.

Bugün karşı karşıya bulunduğu zorluklar, yapının bu değerli konumuna rağmen yeterli ilgi ve korumanın sağlanamamasıyla ilişkilidir. Uzun yıllardır süren ihmal nedeniyle bazı bölümleri hasar görmüş olan yapı için 2016 yılında tescil işlemleri yapılmış ve ardından rölöve, restitüsyon ile restorasyon projeleri hazırlanmıştır. Köy sakini Baysal Kaya’nın aktardığına göre, rivayetler ışığında geçmişe dair bilgiler sınırlı olmakla birlikte, bölgenin Rumlar tarafından kullanıldığı ve Sümela Manastırı’nın burayı örnek aldığı yönünde anlatılar bulunmaktadır.

Manastırın geçmişte daha geniş bir yapı olduğuna dair anlatılar da sürmektedir; söylentilere göre 40 oda ve yer altı geçitleri bulunan bir kompleksin varlığından söz edilmektedir. Zaman içinde kullanılamaz hâle gelen ve taşlar başka yapılar için kullanılarak tahrip edilen bu mekanın restore edilerek turizme kazandırılması talebi, yerel halk tarafından uzun süredir dile getirilmektedir.

Çakırkaya Köyü Muhtarı Seyfettin Demir, ziyaretçiler tarafından zarar gördüğünü belirterek en kısa sürede restorasyon ve kültür turizmine kazandırma çağrısını yineler: “Virane durumda olan bu mekânı tekrar ayakta görmek ve bölgenin turizm potansiyelini artırmak için adımlar atılmalı.” Tomara Şelalesi’nin hemen yakınında bulunması da, çevresel ve turistik değerleri artıran bir konuma işaret eder.

Bölgedeki arkeolojik buluntular, Çakırkaya Manastırı’nın bulunduğu alanın tarihsel önemini destekleyen unsurlar arasında yer alıyor. Gerekli çalışmaların yürütülmesi halinde yapının kültür ve inanç turizmine kazandırılması, Şiran’ın turizm potansiyelini güçlendirecek önemli bir adım olarak görülüyor.