Sessiz Plan: Engelli Temsillerinde Önyargıları Yıkmaya DairBir Sempozyumun Notları

Sessiz Plan üzerinde çalışan Ömer Yıldırım, engelli bireylerin sinemadaki temsillerine dair mevcut klişelere karşı duruşunu ve bu temsillerin toplumsal ayrımcılığı nasıl beslediğini AA muhabirine anlattı. Filmin ortaya çıkış süreci, Cannes Film Festivali’nde gözlemlediği eksikleri ve dört sağır gencin seslerini duyurma arzusunu merkezine alıyor. Başrol oyuncularını gerçek sağır kişiler arasından seçen yönetmen, eserin bir “engelli filmi” olarak sınıflandırılmasını istemediğini vurguluyor; çünkü bu yapımda engellilik, duygu sömürüsü veya aşağılayıcı tutumlar üzerinden anlatılmıyor. Bilakis, hedef, engellilerin de birey olarak var olduklarını ve pek çok alanda yetkin olduklarını göstermek.

Yıldırım’a göre, bir sağır hikayesi anlatıldığında çoğu zaman didaktik ya da duygusal bir öykü beklentisi doğuyor; fakat film bu tür kalıplara başvurmadan gerçek yaşamı, mizahı ve günlük deneyimleri ekranına taşıyor. “Hayatın içinden sahneler” olarak öne çıkan bu yaklaşım, duygusal şiddet içermeden ve Emmy, Oscar baskısı hissettirmeden ilerliyor. Yönetmenin ifadesiyle, amaç sadece yardım etmek ya da bir pozitif saçmalık üretmek değil; sağır bireylerin yeteneklerini ve bağımsızlıklarını vurgulamak.

Film, ulusal ve uluslararası alanda çeşitli ödüller kazanmasının ötesinde, sağır topluluğundan gelen geri bildirimlerle değer kazanıyor. Özellikle iki farklı yorum, eserin yol gösterici niteliğini pekiştirdi: bir ressam kız, engelli olarak var olabildiğini keşfetmesi ve bir oyuncu adayının, başrolde olmanın kendisi için nasıl güç verdiğini ifade etmesi. Bu ileti, Yıldırım için büyük bir motivasyon kaynağı oldu ve sanat aracılığıyla engellilerin toplumsal görünürlüğünün artırılabileceğini gösterdi.

Geleceğe yönelik olarak, Engelli bireylerin sanat ve medya üretimindeki varlığına dair ortak çalışmaların önemine vurgu yapan yönetmen, teknolojik imkanların artmasıyla daha kapsayıcı projelerin mümkün olduğunu belirtiyor. Anadolu Ajansı’nın işaret diliyle çalışan haber projesi Eller konuşur’un sektörde örnek teşkil edeceğini söyleyerek, engellilerin hikayelerinin duvarlar yerine insan odaklı bir bakışla ele alınmasının gerekliliğini savunuyor.

Türkiye’de engellilik başlığı altındaki gündelik karşılaşmaların, onları ötekileştirme riskini taşıdığına işaret eden Yıldırım, herkes için adil bir erişim ve katılımın mümkün olduğuna inanıyor. Özetle, Sessiz Plan zarif bir biçimde, dezavantajlı olarak görünen grupları geri planda tutmadan, onların yeteneklerini ve insani yönlerini vurgulayarak güçlü bir mesaj iletiyor. Sağır oyuncuların başrolde olabildiğini ve toplumsal farkındalığın sanatsal ifadelere nasıl yansıdığını deneyimlemek isteyenler için bu film bir rehber niteliği taşıyor.

Söz konusu kısa film, dört sağır gencin, uzun süredir bekledikleri bir cihazı elde etmekte karşılaştıkları hayal kırıklığını anlatırken, dayanışma ve direniş temasını derinlemesine işliyor. Başrolde Berk Aydın, Elif Çakırtaş, Mehmet Şah Çelik ve Merve Ayaz gibi yetenekli isimler yer alıyor; aralarında Müslüm Tamer, Emre Ertunç ve Özge Kutlu gibi deneyimli oyuncular da farklı karakterlerle projeye renk katıyor. Filmin müziğine Mustafa Yunal imza atıyor ve kurgu Adem Yeşilay tarafından gerçekleştirilmiş durumda. Uluslararası arenada da yankı bulan eser, Los Angeles’tan Onur Ödülü ve Tokyo’daki Best Indie Film Awards’tan farklı kategorilerde ödüller kazanmış durumda. İtalya ve İskoçya’da da çeşitli adaylıklar ve övgüler bulunuyor.