Doğu Karadeniz’de Heyelan ve Kaya Düşmeleri: Yol Güzergâhlarında Kalıcı Çözümler İçin Tüneller Öne Çıkıyor

Doğu Karadeniz’de yerleşim alanlarının çoğu eğimli arazilere kurulmuş durumda ve bölgenin sarp topoğrafyası ile iklimsel koşulları, kaya düşmeleri ve heyelan risklerini önemli ölçüde artırıyor. Uzmanlar, Rize ve Trabzon yakınlarında zemin hareketlerinin daha baskın olduğunu; Gümüşhane, Bayburt, Artvin ve Giresun çevrelerinde ise kaya kütlelerinde kopmaların daha sık görüldüğünü belirtiyor. Bu durum, bölgeye özgü jeolojik yapının ayrışmaya yatkın olmasıyla ilişkili.

Yerleşim ve altyapı projelerinde mühendislik planlamasının önemi üzerinde duran jeoloji uzmanları, bölgede yapılacak kazı ve inşaat çalışmalarında mühendislik çözümlerinin doğru tasarlanmasının gerekliliğine dikkat çekiyorlar. Örneğin Torul-Tirebolu karayolu gibi kritik güzergâhlarda, mevcut çatlaklar ve ayrışmaya müsait yapı nedeniyle kaya düşmelerinin kaçınılmaz olduğuna vurgu yapılıyor. Donma-çözünme ile sıcaklık değişimlerinin kaya parçalanmasını hızlandırdığı ve yolun ulaşım dışı kalmasına neden olduğuna işaret ediliyor.

Güzergâhta yapılan lokal müdahalelerin kalıcı çözümler sunmadığını ifade eden uzmanlar, kalıcı ve güvenli bir çözümün güzergahın tamamen tünellerle geçilmesi olduğunu vurguluyorlar. Bu yaklaşım, bölgede hareketli kaya kütlelerinin zamanla yarattığı sorunları daha etkili biçimde engelleyecektir.

Yer seçiminin kritik rolü Doğu Karadeniz’in coğrafi yapısı, illere göre değişen heyelan türleriyle kendini gösteriyor. Rize ve Trabzon civarında zemin hareketleri baskınken; Gümüşhane, Bayburt, Artvin ve Giresun’da kaya kütlelerinde yenilmeler öne çıkıyor. Yağışlı dönemlerde topografik oluşturlar nedeniyle kaya kütleleri daha hızlı ayrışıyor ve killeşiyor; bu da ek yüklerle yapıların dayanıklılığını zayıflatıyor. Bu yüzden yeni açılacak alanlarda ya da kentsel dönüşüm gerektiren bölgelerde mühendislik jeologlarının danışmanlığı hayati önem taşıyor ve yer seçiminin dikkatle yapılması gerekiyor.

Gümüşhane-Giresun karayolunda tek güvenli çözüm: Tünel Karayolu üzerinde kaya düşmesi ve heyelanların, lokal ıslah çalışmalarıyla tamamen çözülemeyeceği konusunda görüş birliği var. Bölgenin jeolojik evrimi, aşırı eklemli yapı ve donma-çözünme süreçleri nedeniyle yenilme potansiyelini sürekli canlı tutuyor. Torul’dan Tirebolu’ya uzanan güzergâhta kaya hareketlerinin sadece mevsimsel değil, yaz aylarında da anlık olarak meydana gelebileceği belirtiliyor. Bu nedenle bölgenin tamamını kapsayan bir çözüm olarak, güzergahın tamamen tünellerle geçilmesi en doğru mühendislik yaklaşımı olarak öne çıkıyor. Böylece doğrudan yüzeydeki kaya düşme riskleri minimuma indiriliyor ve altyapı güvenliği artırılıyor.