Ayasofya’daki Restorasyonun Dış Görünümüne Yansıyan Detaylar ve İç Sistemler

Yapının dış yüzeyinde sürdürülen çalışma süreci, Ayasofya’nın siluetini etkileyen önemli bir görsel unsur haline geldi. Ana kubbenin korunması amacıyla kurulan geçici çelik konstrüksiyon, gri renkli alev yürütmez brandayla örtülerek güvenli bir çatı oluşturdu. Bu kaplama, Ayasofya’nın kilometrelerce öteden dahi ayırt edilmesini sağlayan belirgin bir görünüm yaratıyor.

Kubbenin dış yüzeyinde yapılacak olan kurşun kaplama onarıları ve güçlendirme çalışmaları devam ederken, iç mekanda bulunan mozaiklerin ve mevsimsel hava koşullarının zarar görmesini engellemek için geçici koruma sistemi uygulanıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın açıklamasına göre, geçici örtünün güvenlik standartları yüksek tutuluyor ve kaplama kubbenin kurşun görünümüne uyum sağlayacak biçimde seçildi.

Ayasofya’nın siluetinde öne çıkan görünümler havadan bile fark ediliyor; kubbenin çevresindeki gri koruyucu örtü, Boğaziçi kıyısından ve şehrin yüksek noktalarından bile dikkat çekiyor. Restorasyon sürecine ilişkin açıklamada, koruyucu brandanın estetik açıdan yapıyı bozmaması için gri tonunun tercih edildiği ve yağış, rüzgar gibi etkenlerden korunmanın amaçlandığı belirtildi. Ancak ibadete açık kalınacağı da vurgulandı.

İç mekanda güvenli çalışma için 43,5 metre yüksekliğinde bir çelik platform kuruldu. Zemin etütleri, yükleme analizleri, georadar taramaları ve titreşim testleriyle desteklenen bu sistem, mozaiklerin zarar görmeden korunmasını hedefliyor.

Restorasyon çalışmaları sadece kubbenle sınırlı kalmıyor; kuzeydoğu minaresinde de önemli ilerlemeler kaydedildi. 65 metre yüksekliğindeki minarenin üst bölümlerinde kontrollü söküm ve yeniden yapım uygulanırken, alt kısımlarda güçlendirme çalışmaları sürüyor. Taşlar, basamaklar ve küpah bölümündeki elemanlar dijital olarak planlanan yöntemlerle titizlikle ele alınıyor; bazı taşlar korunarak yeniden kullanıma kazandırılırken, gereklilik durumunda onarım ve tümleme işlemleri gerçekleştiriliyor. Ahşap elemanlar konservasyona alınırken bakır alem onarılıp altın varakla kaplandı ve yerine monte edildi.

Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nin restorasyon amacı, yaklaşık 15 asırlık yapının özgün malzemelerini korumak, deprem güvenliğini artırmak ve gelecek nesillere güvenli bir miras olarak aktarılmasını sağlamak olarak özetleniyor. Çalışmalar, Bilim Heyeti ve ilgili koruma kurullarıyla uyumlu biçimde sürdürülecek.