Yüksek Riskli Ürünler İçin Basitleştirilmiş Gümrük Beyannamesi Düzenlemesi ve Tüketici Hakları

Ülkeye basitleştirilmiş gümrük beyannamesiyle getirilmesi kısıtlanan ayakkabı, oyuncak ve saraciye ürünleriyle ilgili yeni bir düzenleme, tüketicilerin sipariş verdikleri bu ürünlerin muhtemel riskleri nedeniyle uygulanmaya başlandı. Bu ürünler açısından “normal usulde beyan”, “gümrüğe iade” veya “terk etme” hakları tüketicilere açık olarak sunuluyor. Ticaret Bakanlığı’ndan edinilen bilgilere göre genel müdürlükler, çeşitli e-ticaret platformlarında satılan ürünler üzerinde denetim ve laboratuvar analizleri gerçekleştirdi ve sonuçlar 20 Ekim’de yayımlanan genelgeyle kamuoyuna aktarıldı.

İnsan ve kamu sağlığını koruma amacıyla uygulamaya alınan bu düzenleme, bu üç ürün grubunda piyasaya arz edilecek ürünlerin teknik düzenlemelere uygun üretildiğini, belgelendirildiğini ve uygunluk işaretleriyle donatıldığını zorunlu kılıyor. Özellikle boğulma riski taşıyan küçük parçalı oyuncaklar, keskin kenarlara sahip veya dayanımı yetersiz olanlar ile elektrikli oyuncaklarda güvenlik açıkları tespit edildi. Pil yuvası kapaklarının güvenli tasarımı ve bazı durumlarda vida eksikliği gibi eksiklikler de raporlandı.

Ayrıntılı analizler kapsamında ayakkabı kategorisinde bazı kadın sandaletlerinde kurşun oranı, belirlenen sınırın çok üzerinde çıktı. Saraciye ürünlerinde ise kimyasal analizlerde kurşun ve kadmiyum miktarlarının limitleri aştığı görüldü. Bu bulgular, tüketici sağlığını korumak ve haksız rekabeti engellemek amacıyla alınan tedbirlerin temelini oluşturdu.

İçerideki eşyaların genelgenin yayımlandığı tarihte yüklenmiş olması veya Türkiye gümrük bölgesine girmesi durumunda basitleştirilmiş beyanla beyan edilebileceği belirtildi. Bu tarihten sonra yüklenen veya bölgeye giren ürünler için alıcı talebi halinde normal beyanla beyan edilip serbest dolaşıma alınması öngörüldü. Ayrıca alıcılar, siparişleriyle ilgili iade süreçlerini platform ve satıcıyla iletişime geçerek başlatabilir; gümrük idaresine iade talebinde bulunabilir ya da ürünü gümrüğe terk edebilirler. Ürünler serbest dolaşıma girmezse tasfiye süreci başlatılacak.

Üzerinde çalışılan bu düzenlemeler kapsamında alıcıya yönelik herhangi bir cezai yaptırım uygulanmaması da planlandı. Platformlar açısından ise aracı hizmet sağlayıcı konumları nedeniyle sorumluluklar netleştiriliyor; platformlar ürün güvenliğiyle ilgili bilgileri sistemlerinde bulunduracak, ilanlarda istenen bilgileri sunabilecek ve uygunsuzluk durumunda içerikleri 24 saat içinde kaldıracaklar. Bu yükümlülükler yerine getirilmediğinde idari yaptırımlar uygulanacak.