Yazma ve Nadir Basma Eserlerin Tescil Süreci: Komisyondan Kararlara Kadar

Türkiye’de uzun köklere sahip kültürel mirasın korunması amacıyla, 1928 öncesinde basılan yazma ve nadir basma eserlerin tescil ve korunmasına ilişkin yeni bir süreç hayata geçirildi. Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı tarafından hazırlanan ve Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmelik bu alanda izlenecek yol haritasını belirliyor. Eserlerin tespit ve tescili için özel bir komisyon kurulması öngörülüyor; bu komisyon kamu kurum ve kuruluşlarından gelen eserleri inceleyerek yazma ya da nadir basma olup olmadığını değerlendiriyor.

Komisyonun yapısı Komisyon üyeleri yazma eser uzmanı, yazma eser uzman yardımcısı, kütüphaneci, mütercim ve restoratör gibi kadrolardan oluşacak ve en az 3, en fazla 5 kişiden oluşacak. Başkanlık görevi için bir üye seçilecek ve gerektiğinde Bakanlıktan ya da üniversitelerden uzmanlar görevlendirilebilecek. Kararlar çoğunlukla alınacak ve ilk toplantıdan itibaren 15 gün içinde sonuçlanması hedeflenecek; eser sayısının fazla olması halinde süre 15 gün daha uzatılabilir.

İtiraz ve üst komisyondan karar Komisyonun kararlarına katılmayan üye veya eser sahibi kamu kurumu itiraz edebilir. İtiraz halinde Başkanlık 10 gün içinde “Eser Tescil Üst Komisyonu”nu kurabilir; gerekirse üst komisyon da kurulabilir. Tespit ve tescil için getirilen eserler kayıt altına alınır, emanete verilir ve bir yıl içinde geri alınmazsa kütüphanelerde korunabilir. Bu durumda ilgili kurumlara bildirimde bulunulur ve 30 gün içinde geri alınmayan eserler yazma eser kütüphanelerinde kayıt altına alınır.

Beklenen süreler ve istisnai kararlar İçerik, tarih ve sanatsal değer açısından istisnai olarak değerlendirilen eserlerin tesciline teslim tarihinden itibaren en geç 30 gün içinde karar verilir. Eser sayısında artış olması durumunda bu süre 30 gün daha uzatılabilir.

Devir ve bağış olanakları Kütüphane koleksiyonlarını tamamlayıcı nitelikteki eserler, ilgili kurumun tasarrufuyla Başkanlığa devredilebilecek, bağışlanabilecek veya başka şekillerde kullanılabilir. Milli Saraylar İdaresi Başkanlığı ile Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı arasındaki protokol kapsamında bu işlemler yürütülür. Komisyon üyeleri, tespit ve tescil sürecinde edindikleri bilgileri gizli tutar ve tarafsız çalışır.