TOI-5799 Sistemi ve TOI-5799c: Yaşanabilir Bölgeye Olan Yolculukta Yeni Ötegezegenler

Geniş bir uluslararası ekip tarafından yürütülen çalışmalar sonucu, TOI-5799 sisteminde bulunan dört ötegezegenin keşfi duyuruldu. Bunlardan TOI-5799c, yaşanabilir bölgeye yakın konumu sayesinde özellikle dikkat çekiyor ve atmosfer şartlarıyla ilgili potansiyel ipuçları taşıyor. Keşif süreci ve sonuçları, Astronomy & Astrophysics dergisinde detaylandırıldı.

Selçuk Yalçınkaya öncülüğündeki araştırma ekibi, geçiş yöntemiyle yapılan gözlemlerden yararlanarak TOI-5799, TOI-1743 ve TOI-6223 yıldızlarının çevresinde toplam dört ötegezegenin varlığını tespit etti. Gözlemlerde AÜ Kreiken Rasathanesi ile Türkiye Ulusal Gözlemevi bizlere katkıda bulundu. Yaklaşık 90 ışık yılı uzaklıktaki TOI-5799 sisteminde bulunan gezegenlerden TOI-5799c’nin, yaşanabilir bölgenin iç sınırında bulunduğu belirlenerek yaşam barındırma ihtimali üzerinde duruldu.

İlk dikkat çekici bulgular arasında, gezegenlerin başlangıçta TESS Uzay Teleskobu tarafından aday olarak işaretlenmesi yer alıyor. Dünya genelindeki teleskoplardan elde edilen desteğin, sinyallerin kaynağını doğrulamak adına kritik olduğu vurgulandı. TOI-6223b’nin sıcak-Neptün sınıfında olması ve yakın konumu, atmosferin incelenmesi gerektiğini gösterirken, TOI-1743b ise Yoğun bir Süper-Dünya olarak tanımlanıyor ve bu tür gezegenlerin atmosferinin korunup korunmadığı sorusunu akla getiriyor. TOI-1743b’nin bir turunu yaklaşık dört günde tamamladığı da kayıtlara geçti.

Yaşanabilir bölgeye odaklanılan TOI-5799 sisteminde iki Süper-Dünya saptandı. Bunlardan TOI-5799b yıldızı çok yakınında olduğundan yüksek sıcaklığa sahip olması nedeniyle yaşam olasılığı düşüyor; karşıt yöne konumlanan TOI-5799c ise yaşanabilir bölgede yer alıyor ve bir turunu 14 günlük sürede tamamlıyor. Bu gezegenin yüzey sıcaklığının yaklaşık 63 derece civarında olabileceği hesaplanıyor ve atmosferin, sıcaklığı belirgin biçimde değiştirebileceği belirtiliyor.

Gelecek adımlar ve atmosfer araştırmaları için planlar, James Webb Uzay Teleskobu ile yapılacak gözlemlerin kritik rolünü işaret ediyor. Danışman Prof. Dr. Özgür Baştürk, bu keşfin uluslararası işbirliğini gerektirdiğini ve yaklaşık 20 teleskoptan elde edilen verilerle çalışmanın yürütüldüğünü ifade ediyor. TOI-5799c’nin atmosferinin varlığına dair ipuçlarını yakalamak için JWST’nin kullanılması, yaşanabilir adaylar arasındaki bu gezegen için umutları artırıyor. Bu kapsamda TOI-5799c’nin atmosferine dair ayrıntılı çalışmaların, yaşam izlerini ortaya çıkarabileceği düşünülüyor.

Sonuçlar, Türk bilim insanlarıyla Belçika Liege Üniversitesi başta olmak üzere çok uluslu bir çalışma ağıyla elde edildi ve Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlandı.