Termessos Antik Kenti Nekropolü Üzerinde 3 Bin Mezar ve 900 Yazıtla Yürütülen Kazılar

Geçmişi MÖ 4. yüzyıla uzanan Termessos Antik Kenti, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Geleceğe Miras Projesi kapsamında bu yıl kazı çalışmalarına yeniden ağırlık veren bir merkez olarak karşımıza çıkıyor. Sarp bir coğrafyada, kartal yuvasını andıran bir konumda yer alan kentte çalışmalar Antalya Bilim Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mustafa Koçak leadsinde yürütülüyor.

NEKROPOLDE 3 BİN MEZAR VE 900 YAZIT INCELEMESİ Kazı ekipleri ana odak noktasını geniş nekropol alanı olarak belirledi. Çoğunlukla lahit biçiminde olan mezarların sayısı yaklaşık 3 bin ve yazıtlar da 900’ün üzerine ulaşarak antik kentin defin kültürü hakkında önemli ipuçları sunuyor. Ekip, her biri yaklaşık 14 metre yüksekliğe çıkabilen iki anıt mezarın restore edilmesi için çalışmalarını sürdürüyor. Taşların dayanıklılık analizleri yapıldıktan sonra, her bir taş 3 boyutlu olarak modellenerek anıt mezarın bilgisayar ortamında tam ölçekli tasviri oluşturuluyor; restorasyon tamamlandığında taşlar yeniden podyumlarına yerleşecek.

“DANS EDEN KADINLAR” MEZARI VE ZENGİN KABARTMALAR Kazı Başkanı Koçak, nekropolün Akdeniz’in en büyüklerinden biri olduğunu vurguluyor. Merkeze yönelen iki anıt mezardan birinin “Dans Eden Kadınlar Mezarı” olarak bilindiğini belirten Koçak, mezarın özenle işlendiğini ifade ediyor: Mezar odasının girişinde insan boyunda dans eden kadın kabartmaları bulunuyor. Kabartmalardan birinin başı kırık durumda bulundu ve müzeye götürüldü; uygun bir restorasyonla yeniden ayağa kalktırıldığında kabartmalar 14 metre yüksekliğe ulaşacak ve tiyatro maskeleri, eroslar, nikeler ile aslan motifleri gibi pek çok figürle süslenecek.

İKİNCİ ANIT MEZARININ AVANTAJI İkinci anıt mezarın yazıtının bulunduğunu ve yapının bir kadın ile eşinin adına inşa edildiğini ifade eden Koçak, özellikle podyum kabartmalarının öne çıktığını belirtiyor: Dört cephesinde kalkan, mızrak, kılıç, zırh ve balta motifleri yer alıyor; bazıları gerçek silahları, bazıları ise efsanevi düşman sembollerini temsil ediyor. En dikkat çekici olanı ise Amazon kadın savaşçılarına ait kalkan ve balta kabartmalarıdır. Koçak ayrıca her iki anıt mezarın proje çizimlerinin tamamlandığını ve bilgisayar ortamında yeniden ayağa kaldırıldığını ekliyor.

ORİJİNAL TAŞLARIN SAKINİ Termessos’ta Hristiyanlık dönemine dair izlerin azlığı, taşıların başka yapılarda kullanılmasını engelliyor ve anıt mezarların orijinal elemanları günümüze kadar ulaşmış durumda. Sarp bir coğrafyada kurulu olması ve antik dönemi takip eden yağmalama baskılarının azlığı, kentin korunmasına katkıda bulunuyor. Büyük İskender’in MÖ 333 kuşatmasına rağmen kentin güçlü savunması, bu dokuyu günümüze taşıyan önemli etkenlerden biri olarak kayda geçiyor.