Syedra’daki Mozaiğin Gizemi: Kıskanan Çatlasın İfadesiyle Yüzyılları Aydırtan Keşif

Antalya’nın Alanya ilçesindeki Syedra Antik Kenti’nde yürütülen kazılarda, milattan sonra 4. ve 6. yüzyıllar arasında inşa edildiği değerlendirilen ve üzerinde “kıskanan çatlasın” ifadesinin yer aldığı yaklaşık 15 metrekarelik bir mozaik gün ışığına çıkarıldı. Çalışmalar, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Geleceğe Miras Projesi kapsamında Alaaddin Keykubat Üniversitesi Turizm Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ertuğ Ergürer başkanlığındaki ekip tarafından sürdürülüyor.

Mozaik, yapının merkez giriş kısmında saklı kalmış durumdaydı ve şu anda çok iyi korunmuş durumda. Geometrik ve çiçek motiflerinden oluşan desenlere sahip olan mozaikte şu ana kadar ilk bulgular üzerinde çalışılıyor. Araştırmacılar, mozağin 4. ile 6. yüzyıllar arasına tarihlendirdiğini belirtiyorlar.

Ergürer, mozaik üzerinde yer alan iki yazıtın bu bulgunun özellikle önemli yönünü oluşturduğunu vurguluyor: Ortadaki bölümde yer alan yazıtta “güle güle kullan” veya “şanslı kullanım” anlamına gelen ifadeler bulunuyor. Giriş kapısı yakınında ise yuvarlak bordür içindeki ikinci bir yazıt dikkat çekiyor ve bu metin mecazi bir anlam taşıyor. İlk kelimenin “kıskançlık” ya da “kıskanan” ve ikinci kelimenin “çatlayan, patlayan” ifadelerini içerdiği belirtiliyor. Bu, günümüzde kullanılan “kıskanan çatlasın” deyimine denk bir anlatım sunuyor. Yaklaşık 1500 yıl önce inşa edilmiş bir yapının giriş bölümünde böyle bir ifade ile karşılaşmak, araştırmacılar için sürpriz oluyor.

Ergürer’e göre yapı, Syedra’nın önemli konutlarından biri olarak değerlendiriliyor ve kazı ile onarım çalışmaları konutun belirli bölgelerinde devam edecek. Üç katlı olan yapının kuzey bölümünde ikinci ve üçüncü katlara ait girişler bulunuyor. Çok sayıda oda ve merkezi bir avluya sahip olan bu konut; milattan sonra II. yüzyıldan VII. yüzyıla kadar kullanılmış. Zaman içinde ev sahipleri değişmiş, yeni mekanlar eklenmiş, katlar genişletilmiş ve bazı bölümler kapatılmış. Ayrıca mozaikin bulunduğu bölümün üzeri de daha sonraki dönemlerde kapatılmış. Bu durum, mozaikin günümüze kadar sağlam ulaşmasına yardımcı olmuş.

Onarım süreci kapsamında mozaik ve yapının koruma altına alınmasına yönelik çalışmalar sürüyor. Temizlik ve yüzey koruma işlemleri de planlanan adımlardan. Kazı ekibi konservatör-restoratör Selma Yağcı, mozaik tespitinden sonra onarım sürecine hız verildiğini belirtti. Genel durumda mozaik iyi olmakla birlikte bazı alanlarda acil müdahale gereken noktalar tespit edildi. Bordür uygulaması yapıldı, dağılan parçalar toparlandı ve yeniden yerlerine konuldu. Derz dolgularının ardından yüzey koruyucu işlemler tamamlandı.

Kaynak: AA / Mustafa Kurt