Sudan Koyun Geçirme Yarışması: Çal’da Çobanların Suyu Aşma Mücadelesi ve Kuşaklar Boyunca Devam Eden Gelenek

Sudan Koyun Geçirme Yarışması, Çal ilçesinde yaklaşık 853 yıllık geçmişiyle bu yıl da dikkatleri üzerine topladı. Aşağıseyit Köyü Köprübaşı mevkisinde düzenlenen etkinlikte, çevre ilçelerden gelen 47 çoban ve 63 sürü, sürü liderliğini üstlenen elci koyunlarının önderliğinde Büyük Menderes Nehri’ni geçmeye çalıştı.

Etkinliğe katılan çobanlar, yarışmaya yaklaşırken eğitimlerini yoğunlaştırdı; elci koyunlarını özel bir özenle yetiştirenler, sabahın ilk ışıklarıyla nehir kıyısında bekleyişe başladı. Elci koyunlarının öncülüğünde sürüyü karşı kıyıya taşıma çabası, renkli görüntüler ve dinamik anlarla dolu anlar sunarken, sunucunun yönlendirdiği ritmik maniler ve seyircilerin coşkulu alkışları da yarışın atmosferini güçlendirdi.

Bu yıl bazı çobanlar, hayvanlarını suya sokmamak zorunda kalınca büyük üzüntü yaşadı. 16 yaşındaki Hasan Seren, Mor adlı koyunuyla yarışa hazırlık sürecinin ne kadar zorlu olduğunu şu sözlerle dile getirdi: Hocam demiyorum, bu iş gerçekten çok zor. Seren, hayvanıyla kurduğu güçlü bağ sayesinde suya girmeyi başaran ekibiyle birlikte birincilik hedefini sürdürdüklerini belirtti.

Diğer bir katılımcı Necip Atıcıysa Aşkar adlı koyunuyla suya atlamayı başardıklarını söyleyerek, hazırlıkların birkaç ay önce başladığını ve son günlerde yoğunlaşan antrenmanların sonucunda başarı elde ettiklerini ekledi. Etkinliğin sonunda dereceye girenlere ödüller verileceği bilgisi paylaşıldı.

Günün ön elemesini takiben final turu için mücadele eden çobanlar, öğleden sonra aynı zamanda yarışmanın ve Çoban Bayramı’nı kapsayan program kapsamında değerlendirmeye alınan ödüller için yarıştı. Bölgede son yıllarda etkili olan kuraklık nedeniyle geleneksel programa zaman zaman zorluklar yaşansa da bu köklü miras, hayvan sevgisi ve çobanlık kültürünü canlı tutmaya devam ediyor.

Kültürel kökler, Karakoyunlu aşiretinden ve Oğuz beylerinden kalan aşk efsanesine dayanır. Efsaneye göre, kızını bir çobana vermek istemeyen bey, koyunları 3 gün tuzla beslemesini ve nehirden geçirmesini şart koşar. Çoban bu zorluğu başarır; ancak beyin gönlü bu yüzden kızını vermez. Kızın aşkı ve kahraman bir çobanın ömür boyu dağlarda kaval çalarak geçirdiği günler, bu geleneksel yarışmanın doğmasına neden olur.

UNESCO’nun Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’nde “Çoban Bayramları” çerçevesinde yer alan festival, her yıl ağustos ayında Aşağıseyit Köyü’nde kutlanır ve Sudan Koyun Geçirme Festivali olarak anılır.