Selçuklu İpek Kumaşları Yeniden Gün Yüzüne Çıkıyor: Antalya’da 800 Yıllık Geleneğin Yeniden Üretimi

Antalya Olgunlaşma Enstitüsü, Selçuklu saray kültürüne ait 800 yıllık ipek dokuma kumaşlarını yeniden üretime kazandırmaya başladı. Enstitü, birinci Alaeddin Keykubad dönemi geleneğine uzanan bu kumaşları gelecek nesillere aktarmak amacıyla derinlemesine bir araştırma programı yürütüyor. Yaklaşık beş yıllık sürede özel koleksiyonlar ve müzelerdeki Selçuklu kumaşları titizlikle incelendi; süreç sonunda 17 farklı kumaşa ulaşıldı ve bunlardan 9’unda desen analizleri ile tarihlendirme çalışmaları tamamlandı.

Enstitü, kumaş tasarım tescil başvurusunu da yaparak 8 asırlık ata yadigarı kumaşların yeniden üretimine başladı. İncelenen Selçuklu dönemine ait 9 kumaş için desenlemeler gerçekleştirildi. Projede toplam 13 kişilik bir ekip görev aldı ve Enstitü yetkilileri, dünyada hâlâ çok sınırlı sayıda Selçuklu dokumasının var olduğunu vurguladı. Uzun yüzyıllar nedeniyle bazı eserler kaybolmaya yüz tutmuş durumda; derlenen malzemeler üzerinden desen analizleri yapıldı ve yeniden hayata döndürülme çalışmaları tamamlandı.

Erkal, Alaeddin Keykubad’ın Antalya bölgesine verdiği önemin, bu bölgede saray dokumalarının üretimini etkilediğini belirtti. “Dokumaları yeniden gün yüzüne çıkarmak, özel tasarımları günlük hayata uyarlamak ve onurlu bir şekilde taşınabilir hale getirmek için çalışıyoruz. 800 yıllık geleneğe şimdi yeni bir dokunuş getiriyoruz; her birinin tasarım tescil hakları alındı. Araştırma ekibimiz çok ciddi bir çalışma yürüttü; yaklaşık 17 kumaşa ulaşılmış olsa da desenlemenin ve tarihlendirmenin tamamı şu an ilerleyişte,” dedi.

Selçuklu kumaşı özellikleri üzerine konuşan Enstitü usta öğretici ve sanat tarihçisi Semiha Aleyna Ergezer, ipekli kumaşların İslam dünyasında estetik incelik, teknik donanım ve siyasi sembolizm açısından öne çıkan bir tür olduğunu ifade etti. Metal ipliğin sağladığı parlaklık ve yüzeyde yarattığı kabartmalı etki, bu kumaşları sadece giyim değil, güç, ihtişam ve statü göstergesi haline getiriyor. Ergezer, selçuklu tekstil sanatında ipeğin madalyonlu kompozisyonlar, simetrik desenler ve stilize bitkisel bezemelerle karakterize edildiğini; çift başlı kartal, aslan, ejder, şahin ve at gibi hayvan figürlerinin ise hükümdarlık ideolojisi ve askeri güçle ilişkilendirildiğini sözlerine ekledi.

Kaynak: AA / Hatice Özdemir Tosun