Şanlı Urfa’nın 11 Nisan Zaferi: İşgalden Kurtuluşun Anlatısı

Urfa, Mondros Mütarekesi’nin 7. maddesini gerekçe gösteren işgalcilerin 1919’da kenti ele geçirmesiyle başlayan süreci, halkın kararlı direnişiyle aşmıştır. İngiliz güçlerinin yönlendirdiği baskı ve Ermenilerin silahlandırılarak atış talimlerine tabi tutulması gibi olaylar, Mutasarrıf Nusret Bey’in görevden alınmasına kadar uzanan bir dizi müdahaleye yol açtı. Ancak bu engeller, “Onikiler” adı verilen gönüllü birliklerin ortaya çıkışıyla karşısında durulamayacağını gösterdi.

Mustafa Kemal Paşa’nın kurduğu iletişim ağı ve Urfa Müftüsü ile eşrafın göreve çağrısı, bağımsızlık mücadelesinin başlatılmasını sağladı. Eski İdare Meclisi üyelerinden Belediye Reisi ve diğer önde gelen kişiler, kentteki direnişin temellerini atarak yeni örgütlenmelerin kurulmasına öncülük etti. “Onikiler” olarak adlandırılan topluluk, Jandarma Kumandanı Binbaşı Ali Rıza Bey’in yönetiminde toplanıp, Fransız işgaline karşı bağımsızlık mücadelesını Sivas’taki Heyet-i Temsiliye ile paylaşmışlardı.

Paris’te 1919’da imzalanan Suriye İtilafnamesi, Urfa ve çevresinin Fransızlara devrini içeriyordu. Bu süreçte Mustafa Kemal’in telgrafı, bölgedeki örgütlenmeyi genişletme ve adalet isteyenlere açıkça fiili reddetme yönünde talimat verdi. İngilizler, bölgede boşaltma sürecini başlatarak Urfa’yı Fransızlara teslim etti; ardından Yüzbaşı Ali Saip Bey önderliğinde kuvvetler güçlenerek 3 bin kişilik bir kuvvet oluşturuldu.

Şanlıurfa’da Kuvayımilliye harekâtı, 7 Şubat 1920’de Fransız komutana bir ültimatom verdirdi ve 24 saat içinde kente baskı uygulamayı sürdürdü. Fransızlar zaman kazanma çabasında İngilizleri devreye sokunca, 8-9 Şubat geceleri Fransızlara karşı taarruz başlatıldı; bu çatışmalar 10 Nisan 1920’ye kadar devam etti. Gece yarısı 11 Nisan’a bağlayan saatte Fransız güçleri Suruç yönüne doğru ilerlerken, Urfa halkı büyük özveriyle düşmana karşı direndi ve şehrin kurtulması sağlandı. Bu mücadeleye sürdürülen azim için, kent “Şanlı” unvanını aldı.

Urfa Milletvekili Osman Doğan ve 17 arkadaşı, bu kahramanlıklar nedeniyle kent adının “Şanlıurfa” olarak değiştirilmesi yönünde kanun teklifi verdi. TBMM’de kabul edilen bu karar, 12 Haziran 1984’te resmiyet kazandı ve 3020 sayılı kanun kapsamında yürürlüğe girdi. Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Kasım Gülpınar, bu önemli günün anısını vurgulayarak tüm Şanlıurfalıların düşman işgalinden kurtuluşunu kutladı ve şehitler için rahmet diledi.

Kaynaklar: AA / Eşber Ayaydın; Haberler.com