Safranbolu Demirciler Çarşısı: Geleneksel Demirciliğin Geleceğini Tehdit Eden Çırak Yokluğu ve Umutlar

Safranbolu’daki UNESCO Dünya Mirası listesindeki 230 yıllık Demirciler Çarşısı, günümüzde çırak bulamaması nedeniyle geleneksel demirciliğin geleceğini tehdit ediyor. İzzet Mehmet Paşa tarafından 1796 yılında Akçasu Deresi’nin iki yakasına kurulan bu çarşı, sıcak ve soğuk demircilik el sanatlarının köklü geçmişini bugüne taşırken, bugün yalnızca dört ustanın faal olması endişeleri artırıyor. Geçmişte tarım aletlerinden kilitlere kadar pek çok ürünün üretildiği yerde, artık hediyelik eşya dükkanlarına dönüştüren bir dönüşüm yaşanıyor.

UNESCO tescilli kilit ustası Hüseyin Özdemir, İhlas Haber Ajansı’na yaptığı açıklamada, Safranbolu’nun Demirciler Çarşısı’nın günümüzde faaliyetlerini sürdüren ve özgünlüğünü koruyan tek çarşı olduğuna dikkat çekti. Özdemir, geçmişte her meslek grubunun kendi arastasına sahip olduğunu hatırlatarak, Yemeniciler, Saraçlar ve Semerciler arastalarının zamanla işlevini yitirdiğini ve çoğunun hediyelik eşya köşelerine dönüştüğünü söyledi. Bu arastalardan sadece Demirciler Arastası kendi amacını koruyarak Varlığını sürdürdü; karşısında yer alan Kalaycılar ve Bakırcılar Arastası ise başka dönemlere ait bir tabloya dönüştü.

Geçmişte balta, kazma, tırmık ve kürek gibi tarım aletlerinin üretildiği çarşıda, fabrikasyon üretimin artması ve teknolojinin gelişmesiyle demirciliğin geleneksel yöntemleri giderek geriledi. Ancak Safranbolu’nun UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınmasıyla evlerdeki restorasyon çalışmalarının mesleğin yeniden talep görmesini sağladığı ifade ediliyor. Özdemir’e göre asıl sorun, genç kuşakların bu mesleğe ilgi göstermemesi ve mevcut ustaların da giderek sayısal olarak azalmış olmasıdır ve bu durum mesleğin yok olma tehlikesini tetiklemektedir.

“Şu an sıcak demirin geleceği soğuk oldu.” diye özetleyen Özdemir, gençlerin bu geleneği sürdürmesi için gereken ilgiyi göstermediğini; bunun temelinde ustaların yaşının ilerlemesi ve gençlerin yokluğunun geldiğini belirtmektedir. Bunu telafi etmek amacıyla çarşıda faaliyet gösteren ustaların sayısı giderek azalmış olsa da, hâlâ genç kuşaklara yönelik umutlar var. Demirciler Çarşısı’nın kuruluş amacı olan demir işçiliğinin yaşatılması için çalışıyoruz.”

Çarşının en genç ustası

Demirciler Çarşısı’nın en genç ustası olan Cihan Ünal (30), 15 yaşından beri bu işe adanmış durumda ve Türkiye’nin en genç kilit ustalarından biri olarak gösteriliyor. Ünal, gelecekte de bu mesleğin var olabilmesi için gençlerin devamını dilerken, “Bizden sonra da bu sanatın sürmesi için uğraşacağım. Şu an beşer olan ustaların çoğu 50-60 yaş civarında; gençlerin bu mesleğe katılımı düşüyor” diye konuştu. Ayrıca Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından somut olmayan kültürel miras taşıyıcısı kartı almaya layık görüldüğünü belirtti.

Kaynak: İhlas Haber Ajansı