Rize’nin Çay ve Narenciyeyle Zenginleşen Gastronomi Yolculuğu: Sürdürülebilir Üretimden Turizm Deneyimine

Rize, çay üretiminin öne çıktığı kent olarak yerel tarım ürünlerini gastronomi, turizm ve sağlıklı yaşam pratikleriyle yeniden buluşturuyor. “6. GastronomiRize Günleri” kapsamında sahnelenen yaklaşım, “Sofrada Yaşayan Miras” fikriyle tarladan sofraya uzanan bir ekosistem kuruyor; üretimin hikâyesini, turizmden sürdürülebilir ekonomiye uzanan kapsamlı bir çerçeveye oturtuyor. Böylece gastronomi yalnızca yemek kültürünün değil, yerel ürünlerin yetiştirilmesi, işlenmesi ve pazarlanması süreçlerinin yeniden değerlendirilmesini içeren bir model olarak kendini gösteriyor.

Rize Ballarında Hedef Yüksek Katma Değer başlığı altında ön plana çıkan bal üretimi, Anzer ve Ayder gibi farklı rakımlarda yetişen bitkilerden beslenerek kentin doğal zenginliğini yansıtıyor. Coğrafi işaretli Anzer balı ile menşe adıyla tescilli Ayder balı, tarifler ve kalite standardı hedefleriyle öne çıkıyor. Kestane ve orman gülü gibi türlerden elde edilen bal çeşitliliği üretime zenginlik katıyor. Arıcılıkta Kafkas melezi arılarının kullanımı, yöresel özelliklerin korunması ve ürün kalitesinin yükseltilmesi açısından önemli bir rol oynuyor. Rize Arıcılar Birliği ile Belediye’nin destekleriyle yürütülecek çalışmalar, balların bilimsel verilerle desteklenmesini, üretim süreçlerinin izlenebilirliğini ve kalite standartlarının güçlendirilmesini amaçlıyor. Yüksek katma değerli ambalaj ve markalaşma çalışmalarıyla ürünlerin pazarlama gücü artırılırken, Rize balları geleneksel ve coğrafi değerlerinin yanı sıra sağlıklı yaşam kategorilerinde de konumlandırılacak.

Satsuma Mandalinası Gastronomi Turizmine Katılacak Rize’nin gastronomi deneyimini yalnızca çay bahçeleriyle sınırlı tutmayan yeni bir yön, mandalina bahçelerinin deneyim alanlarına dönüşmesiyle somutlaşıyor. Yaklaşık bir asra yakın üretim geçmişine sahip satsuma mandalinası bahçeleri, ziyaretçilere alternatif tarımsal değerler sunuyor. Üniversitenin uzun soluklu çalışmalarıyla Rize’ye özgü 9 satsuma mandalinası çeşidi tescil edildi; Yıldızlı çeşitler olarak adlandırılan bu türler için 2026’da sertifikalı fidan üretimi hedefleniyor. “Turist Bahçede” programı kapsamında ziyaretçiler üretim alanlarını gezip yerel beslenme kültürünü deneyimleyebilecekler. Bahçelerde meyve toplama, dalından tüketim, üreticilerle iletişim kurma ve yerel ürünlerle hazırlanmış yiyeceklerle içecekleri tatma gibi etkinlikler planlanıyor.

AgroTurizm ile Gastronomi Aynı Rotada Rize’de agroturizm yaklaşımı, ziyaretçilerin sadece restoranlarda yerel yemekleri tatması yerine üretim bölgelerini görmesini hedefliyor. Tarladan sofraya anlayışını turizmle entegre eden bu yaklaşım, üreticilerin ekonomik payını artırmayı amaçlıyor. Çay ve mandalina bahçelerinin yanı sıra bal üretim alanlarının da dahil edilmesiyle yöresel zenginlikler daha geniş kitlelere tanıtılacak. “Çaykopit” projesiyle çay liflerinin yeniden değerlendirilmesi de sürdürülebilir üretimin bir parçası olarak öne çıkıyor. Çay İşletmeleri ve üniversite iş birliğiyle geliştirilen bu yerli kokopit alternatifi, hammaddelerin ekonomiye kazandırılması yönünde önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Sıfır atık hedefiyle liflerden yeni ürünler üretmek, kaynakları daha verimli kullanmak ve atıkları azaltmak amaçlanıyor.