Perge Stadyumundan Amfi Tiyatroya Dönüşen Kayıp Cezaların İzleri: Yeni Bulgular

Perge Antik Kenti kazılarında, 1. yüzyılda inşa edildiği düşünülen stadyumun Roma döneminde amfi tiyatroya dönüştüğü ve burada hayvanlara yönelik cezaların uygulanması için kullanılan mekanizmaların ortaya çıktığına dair önemli kanıtlar elde edildi. Geleceğe Miras projesi kapsamında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alan alanlarda yürütülen çalışmalar, Roma dönemi cezalandırma ve eğlence kültürünün izlerini güçlendirdi.

Söz konusu dönüştürmenin, stadyumun kuzey kısmının duvarla çevrilmesiyle meydanla bütünleşen bir amfi tiyatroya evrildiğini gösterdiği kaydedildi. Özellikle giyotin benzeri mekanizmalı hayvan salımı kapılarının, mahkumları infaz etmek amacıyla arenaya atılmalarını sağlayan özgün bir sistemi temsil ettiği değerlendiriliyor.

Aytaç Dönmez Perge Kazı Başkan Yardımcısı, 250 metre uzunlukta olan stadyumun milattan sonra 1. yüzyılda kurulduğunu ve 2018–2025 arasındaki çalışmalarla 3. yüzyıl değişiklikleriyle Roma kültürünü yansıtan bir yapı haline geldiğini ifade etti. Dönmez, bölgede bulunan bazı kaidelerin platform kurulumlarını ve Damnatio ad Bestias adı verilen arenalarda kullanılan infaz düzeneklerini işaret ediyor olması nedeniyle büyük öneme sahip olduğunu belirtti.

Romalıların gösteri kültüründe yenilikçi bir yaklaşım benimsemiş olduğunu vurgulayan Dönmez, Kolezyum’daki yer altı hücreleriyle karşılaştırıldığında Perge’deki kapıların yatay olarak arenaya hızlıca salınan mekanizmalarla çalıştığını açıkladı. Bu durum, hayvan gösterilerini canlı ve sürükleyici kılan bir düzenek olarak değerlendiriliyor.

Kazılar sırasında elde edilen seramik kapaklar, Roma gösteri kültürünü betimleyen tasvirler içeriyor; bu buluntular, hayvana karşı verilen cezaların sahnelerinin geçmişte nasıl resmedildiğini ortaya koyuyor. Arazinin arkeolojik olarak neredeyse tamamlandığı, özellikle koşu pisti bölümünün üzerinde yoğun çalışmaların sürdüğü kaydedildi. Ortayı ikiye bölen yapı bloğu, araba yarışları için de bir işaret olarak yorumlanabilir ve bu ihtimal üzerinde de çalışmalar sürdürülüyor.

Çalışmaların kent genelinde devam ettiği ifade edilerek, elde edilen bulguların Roma dönemi gladyatör gösterileri ve hayvanlı gösterilerin geçmişte Perge’de nasıl işlediğini aydınlatacağı umuduyla ilerleniyor.