Nano4Seizure: Burundan Beyine İlaç Taşıyan Akıllı Sistemlerle Çocukluk Çağı Epilepsisi İçin Yeni Umut

Epilepsi tedavisinde kullanılan bazı ilaçların kan-beyin bariyerini aşmadaki güçlükleri, tedavi etkinliğini azaltabiliyor. Bu durumu aşmak amacıyla Hacettepe Üniversitesi, Sabancı Üniversitesi ve İran Tahran Üniversitesi Tıp Bilimleri Fakültesi ekipleri, çocukluk çağı epilepsisinde kullanılabilecek burundan beyne ilaç taşıyabilen akıllı bir sistem geliştirmek üzere çalışmalarını sürdürüyor. Nano4Seizure adlı proje, lipid nanoparçacıkları (LNP) kullanarak midazolamın beyne ulaşımını artırmayı ve terapötik etkiyi güçlendirmeyi hedefliyor.

Proje kapsamında, TÜBİTAK ile İran Ulusal Tıp Araştırmaları Ajansı (NIMAD) destekleriyle, nöbet tedavisinde sıkça kullanılan midazolamın beyne geçişinin artırılması amaçlanıyor. Hacettepe Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Nihal Aydoğan, Sabancı Üniversitesi’nden Dr. Öğretim Üyesi Nur Mustafaoğlu ve İran Tahran Üniversitesi’nden Prof. Nasrollah Tabatabaei’nin koordinasyonunda birçok araştırmacı işbirliği halinde çalışıyor.

Koordinatörlük görevini yürüten Aydoğan, projeyi laboratuvar ortamında yapay bir çip üzerinde simüle ederek, hayvan deneylerine gereksinimi azaltmayı ve etik açıdan daha elverişli bir yaklaşım sunmayı hedeflediklerini belirtiyor. “Lab-on-a-chip” teknolojisiyle nöbeti laboratuvarda kısaca tetkik etmek ve bunun ilaç formülasyonlarıyla nasıl azaltılabileceğini incelemek mümkün hale geliyor. Pediatrik hastalarda en sık tercih edilen formülasyonlar şurup olsa da, acil durumlarda damar yoluyla uygulama gerektiğinde uygun bir sağlık kurumu bulunduğunun garantisi yoktur; bu yüzden burundan beyne gidebilen ilaç yapılarının avantajı daha net ortaya çıkmaktadır.

Aydoğan’a göre bu yaklaşım sadece epilepsiyle sınırlı kalmayıp, beyin tümörleri ve glioblastoma gibi beyin hastalıklarında da non-invaziv tedavilere olanak tanıyabilir. Projede Sabancı Üniversitesi’nden Dr. Nur Mustafaoğlu ile İran Tahran Üniversitesi’nden Prof. Nasrollah Tabatabaei’nin geliştirdiği bir çip model, çözümlerin laboratuvar ortamında hızlı ve güvenli bir şekilde test edilmesini sağlıyor. Laboratuvar ortamında kanıtlanan etkinlik, daha sonra klinik uygulamalara yansıyabileceği umudunu doğuruyor.

Proje ekibi, mevcut tedavilerin büyük ölçüde semptom odaklı olduğunu, ancak kan-beyin bariyerinin aşılmaması nedeniyle ilaçların gerçek etkinliğinin sınırlı kaldığını belirtiyor. Hem hız hem de etik konular açısından daha iyi bir noktaya geçiş hedefiyle çalışan ekip, hem çocukları hem de gelecekte farklı nörolojik hastalıkları kapsayacak geniş bir uygulama yelpazesine sahip olmayı amaçlıyor.