Kolon Kanseri Farkındalık Ayı: Beslenme ve Tarama ile Erken Teşhis Önemi

Günlük kırmızı et tüketiminin 100 gramı aşması halinde kolon kanseri riskinin belirgin bir artış gösterebileceği değerlendirildi. Lif açısından zengin beslenme ve düzenli taramaların ise korunmaya yardımcı olduğu vurgulandı. Lokman Hekim Sağlık Grubu İstanbul Hastanesi Genel Cerrahi Uzmanı Doç. Dr. Mehmet Saydam, Kolon Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında önemli bilgiler paylaştı.

Saydam, kolon kanserinin yalnızca ileri yaşlarda görüldüğünü düşünmenin yanlış olduğunu belirtti. Beslenme alışkanlıklarının hastalığın gelişiminde kritik rol oynadığını ifade etti. Günde 100 gramı aşan kırmızı et tüketiminin kolorektal kanser riskini yaklaşık olarak yüzde 30 artırabileceğine işaret eden hekim, işlenmiş et ürünlerinin sık tüketiminin daha yüksek risk taşıdığını ekledi.

Lifli beslenmenin bağırsak sağlığına olumlu etkileri konusunda konuşan Saydam, sebze, meyve, baklagiller ve tam tahıllı gıdaların düzenli tüketiminin koruyucu etki sağladığını belirtti. Kolon kanserinin çoğunlukla poliplerin zamanla kansere dönüşmesiyle ortaya çıktığını söyleyen Saydam, düzenli taramaların polipleri kanserleşmeden önce saptayıp çıkarılmasını mümkün kıldığını vurguladı.

Girişimlerin tarama açısından önem kazandığını ifade eden Saydam, geçmişte daha çok 50 yaş üstünde görülen kolon kanserinin artık 40’lı yaş grubunda da artış gösterdiğini bildirdi. Son 30 yılda 50 yaş altı kolon kanseri sıklığında yaklaşık yüzde 50 artış kaydedildiğini belirtti. Vakaların önemli bir kısmını erkek hastalar oluşturuyor; erkeklerde görülen hastalık sıklığının kadınlara göre daha yüksek olduğunu sözlerine ekledi.

Aile öyküsü ve yaşam tarzı kolon kanseri açısından önemli risk faktörlerindendir. Aileden kalın bağırsak kanseri öyküsü bulunması, daha önce başka organlarda kanser geçmişinin olması veya kronik iltihabi bağırsak hastalığı gibi durumlar riski artırır. Sigara, alkol, obezite, yüksek kalori tüketimi, hayvansal yağ ve kırmızı etin sık tüketimi ile liften fakir beslenme ve düşük fiziksel aktivite de dikkate alınması gereken risklerdir.

Erken teşhis tedavi başarısını artırıyor. Kolonoskopi tanı ve önlemde altın standart olarak kabul edilmektedir. 45 yaş üzerindeki bireylerin düzenli tarama yaptırması önerilirken, ailesinde kolon kanseri bulunan kişilerde tarama daha erken yaşlarda başlamalıdır. Erken evrede saptanan kolon kanserlerinde tedavi başarısı yüzde 95’e kadar çıkabilir; tedavi planı hastalığın evresine göre belirlenir. Erken evrede polipektomi veya cerrahi rezeksiyon yeterli olurken, ileri evrelerde kemoterapi, hedefe yönelik tedaviler ve multidisipliner yaklaşımlar uygulanır. Metastaz yapmamış olgularda cerrahi tedavi genellikle olumlu sonuçlar verir. Sağlıklı beslenme, kilo kontrolü ve düzenli tarama ihmal edilmemelidir.