Koca Ragıp Paşa Çalıştayı: Edebiyat-Siyaset-Felsefe Disiplini Kapsamında İlk Oturumun Özeti

Anadolu Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde düzenlenen ve Edebiyat Fakültesi Konferans Salonu’nda yapılan çalışma, Koca Ragıp Paşa’nın edebi kişiliğini, siyasal kimliğini ve düşüncelerini disiplinler arası bir yaklaşımla ele aldı. Çalıştayın ilk oturumu, 7-8 Mayıs’ta yürütücülüğünü Dr. Öğr. Üyesi Emrah Gülüm’ün üstlendiği oturumla başladı ve açılış konuşması Dekan Prof. Dr. Fuat Güllüpınar tarafından gerçekleştirildi. Katılımcılar arasında Prof. Dr. Mehmet Mahur Tulum, Prof. Dr. Abdülkadir Erkal, Prof. Dr. Şevkiye Kazan Nas ve Prof. Dr. Kamil Sarıtaş gibi isimler yer aldı; akademik personel ve çok sayıda öğrenci etkinliği takip etti.

“Marifet iltifata tabidir” sözünü açılışta hatırlatan Dekan Güllüpınar, Ragıp Paşa’nın devlet adamlığı ile edebi yönünü öne çıkararak emeğin, bilginin ve liyakatin değerine vurgu yaptı. Paşa’nın sadrazamlık kariyeriyle başlayıp diplomatlık ve sanat/edebiyat alanlarındaki etkisi, salonda dikkatle vurgulandı ve bugün var olan bu tür bir çok yönlülüğün altı bir kez daha çizildi.

“Her işini usul ve suhuletle yapmıştır” ifadesiyle başlayan konunun ilk konuşması Prof. Dr. Mehmet Mahur Tulum’a aitti. Paşa’nın siyasi hayatını çocukluk dönemlerinden itibaren şekillenen mizacı üzerinden değerlendiren Tulum, onun usul ve suhulet kavramlarının siyasi ve idari becerisini yansıttığını belirtti ve bu yönün Paşa’nın kariyerindeki temel dinamiklerden biri olduğunu ifade etti.

“Devlet adamlığı ile şairliği bir arada taşımıştır” değerlendirmesiyle söz alan Akdeniz Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nden Prof. Dr. Şevkiye Kazan Nas, Paşa’nın edebi kimliğinin toplumsal düzen, ahlak ve devlet düşüncesiyle sıkı bir bağlantı içinde olduğunu belirtti. Şairlik ile devlet adamlığını birbirine bağlayan özgün dil ve temaların, onun eserlerinde belirleyici bir rol oynadığını vurguladı.

“Kapıkulundan felsefeci olmaz” görüşüne karşı çıkan Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kamil Sarıtaş, Ragıp Paşa’nın çok yönlü düşünce yapısını ele aldı ve felsefe, tasavvuf ile kelamı bir arada ele alan bir yaklaşım benimsemesini kaydetti. Bu çok yönlü bakış açısının, onun düşünce dünyasında bir zenginleşme sağladığını söyledi.

“Hamilik sistemi edebiyatın gelişiminde önemli rol oynadı” diyen Prof. Dr. Abdülkadir Erkal ise Paşa’nın sanat hamiliği ve kültürel çevresiyle ilişkili görüşlerini paylaştı. 18. yüzyılda yetişen pek çok şairin arkasında hamilik sistemi olarak tanımlanan destek mekanizmasının belirgin bir etkisi olduğuna dikkat çekti. Çalıştay öğleden sonraki oturumuna geçerken, edebiyat ve dil söyleşisiyle devam edildi ve gazeller ile tematik şiir mecmuaları üzerinde eleştirel incelemeler yapıldı. Çalıştay, soru-cevap oturumu ile sona erdi.