Kirkitin Dokunduğu Zaman: Demirci’de Üç Kuşaklık Kirkit Ustası İsmail Çilengir

Demirci’nin kalbinde, el dokuma halıların vazgeçilmez aracı olan kirkit, üçüncü kuşak usta İsmail Çilengir’in ellerinde yeniden can buluyor. Dededen toruna uzanan 101 yıllık zanaat, yurtiçi ve yurtdışından gelen siparişlerle tempo kazanıyor.

Türkiye’nin el halısı ve makine halısı dokumacılığında önemli merkezlerden biri olan Demirci’de geleneksel el sanatları, ustalarla yaşatma mücadelesi veriyor. Kirkit, halının ilmeklerini sıkılaştıran ve kalitesini belirleyen en kritik araç olarak ilçedeki küçük bir atölyede üretiliyor.

Üç kuşaklık miras 47 yaşındaki usta İsmail Çilengir, ilçenin merkezindeki hırdavat dükkânının bir bölümünü atölyeye dönüştürerek dedesinden kalan mesleği sürdürüyor. Çilengir ailesinin 1925 yılında sıcak ve soğuk demir işçiliğiyle başlayan serüveni bugün kirkit üretimiyle devam ediyor. Demir sacı ateş ve örsle şekillendirerek adeta sanatsal bir esere dönüştüren ailenin hikâyesi, geçmişin izlerini hâlâ canlı tutuyor.

“Mahallelerden kirkit sesi eksik olmazdı” diyen Çilengir, bu mesleğin aile mirası olduğunu belirtiyor. Dedeleri 1925’te bu işe başlamış; babası 1970’lerde ustalığa adım atıp 1995’e kadar dedeyle çalışmış. Şimdi o mirası yaşatmak için kendi adına devam ediyor.

Yurt dışı taleplerinin sürdüğü bir zanaat El halıcılığının hiç bitmeyecek bir uğraş olduğuna inanan Çilengir, zanaatın güncelliğini koruduğunu ifade ediyor: “Zanaat altın bir kolyedir; mesleğiniz ne kadar çok direksiyonlanırsa yönünüz o kadar güçlü olur. Kirkit yapımı zahmetli olsa da bize alışkanlık kazandırdığı için kolay geliyor.” Bugün hâlâ Uşak, Balıkesir ve Selendi gibi dokuma merkezlerinden siparişler alınıyor; hatta yurtdışından gelen talepler de var. Haftada en az 3-4 kirkit üreterek el dokumasına hayat vermeye devam ediyoruz.”

Belirlenen ölçülerde kesilen demir saclar, ısıl işlem ve diş açma aşamalarından geçerek kirkit haline dönüştürülüyor. Demirci’de asırlık emeğin son temsilcisi olan Çilengir, zanaatın izini sürüyor ve geleneksel üretimini sürdürerek bu mirası gelecek nesillere taşıyor.