Kahramanmaraş’ta Yorgan Yapımcılarının Zoraki Çaresi: Gelenekler Teknolojiye Karşı Sınanıyor

54 yıldır el emeğiyle yün yorganlar üreten ve sırma işçiliğini sürdüren Kerim Kılıç, teknolojinin gerisinde kalacağını düşünen nadir ustalardan. Kahramanmaraş’ın geleneksel yorgan yapımı, günümüzün modern üretim koşulları arasında tehdit altında kalıyor. 67 yaşındaki Kılıç, 1972 yılında başladığı mesleğini hala büyük bir özveriyle devam ettiriyor ve el emeğinin değerini gördüğü anlarda bile bu zorlu yolun kolay olmadığını ifade ediyor.

“Bu mesleğin son demlerindeyiz” sözleriyle başlayan konuşmasında Kılıç, yaptığı ürünlerin tamamının el işçiliğiyle üretildiğini belirtiyor. Sırlı yorganlar olarak adlandırılan örnekler, Kahramanmaraş’ta elde tekniğiyle yapılan sırma uygulamasını temsil ediyor. Elde yürütülen bu sanatta artık ardılı olarak gençlerin azlığı dikkat çekiyor ve ustalar, mesleğin sürdürülmesi için gönüllü bir çaba gösteriyorlar.

Yün yorganlar yaz mevsiminde serin, kışın ise sıcak tutarak sağlığa olan faydalarıyla biliniyor. Vücudun elektriğini dengelediği yönündeki bilimsel iddialar, bu ürünleri sadece estetik değerinin ötesine taşıyor. Kahramanmaraş’ın yün yorganları, yöreye özgü bir kalite simgesi olarak öne çıkıyor.

Geçmişte çeyizlerin vazgeçilmez parçaları arasında yer alan yün ve sırıklı yorganlar, şu anda bu geleneksel tercihin yerini hemen hemen tamamen modern ürünlere bırakmış durumda. Eskiden kızların çeyizlerinde mutlaka bir yorgan bulunurdu; bugün ise bu durum eski önemini yitiriyor. Ayrıca sırma sanatı Osmanlı mirası olarak neredeyse kökten kökene dayanan bir zanaat olarak kabul ediliyor ve bu alanda da kuşaklar boyu süren bir miras söz konusu.

Gelecek adına belirtilen en büyük sıkıntı ise çırak bulma konusunda yaşanan güçlükler. Devletin bazı destekleri olsa da gençler bu mesleğe yönelmekten kaçınıyorlar. Kılıç, “Bir türlü çırak bulamadık. Devlet destek verdi, ama gelenler aylık ve sigorta gibi avantajlar için geliyor” diye konuşuyor.

Bu meslek, teknolojik gelişmeler karşısında zorlayıcı bir sınavla karşı karşıya. El emeğine ve göz nuruna dayalı üretimin geleceğini kuracak olan gençlerin ilgisini çekmeyi başaramıyor, ve bu nedenle geleneksel yorgan yapımı risk altında kalıyor.