Hamsiköy’ün İsim Hikayesi: Ciharlı’dan Beş Mahalleye, Sütlacın Adıyla Özdeşleşen Köy

Hamsiköy, Trabzon’un Maçka ilçesindeki ünlü sütlacıyla bilinen bir mahalle. Bölgenin adı, uzun yıllardır süregelen bir değişim sürecine tanıklık ediyor; Rumlar döneminde Ciharlı olarak anılan bu yer, Osmanlı döneminde Hamse olarak adlandırılmış ve yaklaşık bir asırdır bugünkü Hamsiköy ismiyle anılmaya devam ediyor. Mahalle sakinleri, ismin kökeninin zaman içinde nasıl evrildiğini anlatırken, günümüzdeki adıyla anılmasının en doğal ve yerleşik hâlini aldığına vurgu yapıyorlar.

Çevre sakinlerinin paylaşımlarına göre, Arapça’da beş anlamına gelen “hamse” kelimesi, zamanla telaffuz farkları ve dilsel değişimler nedeniyle Hamsiköy şeklini almış. Günümüzde bu isim, hem günlük yaşamda hem de bölgeyi tanımlayan ortak bir referans olarak köyün kimliğini güçlü biçimde yansıtıyor. Hamsiköy’ün ünü, Trabzon kültürüyle özdeşleşen hamsi ve sütlaç geleneğinin bir araya gelmesiyle pekişiyor; bu bağlam, ismin bugün hâlâ kullanılması gerektiğini savunanlar için ikna edici bir unsur oluşturuyor.

İlk adın Ciharlı olduğunu kaydeden 73 yaşındaki Avni Arslan, “Beş mahalleden oluşan bu yer, Hamsiköy adıyla anılınca bütünleşti ve artık köy statüsünden çıktı. İpek Yolu üzerinde yer alan geçişler, bölgenin tarihsel önemini gösterir. Hamsiköy isminin benimsenmesiyle birlikte geçmişte Rumlardan gelen kalıntılar da geride kaldı.” derken, yöreye ilişkin köklü değişimin bir parçası olduklarını belirtiyor. (Avni Arslan’a göre) “yaklaşık yüz yıldır bu isim kullanılıyor.”

Nazmi Kayıkçı ise mahallelerinin ismi konusunda net bir yanıt sunuyor: “Beş köyün birleşmesiyle oluşan bu yer için Arapçada hamse beş demek; fakat bu kelimenin isimle doğrudan ilişkisi yoktur. Asıl adımız Hamsiköy’dür ve bu ad, uzun süreli bir kabul görmüşlük kazanmıştır. İpek Yolu’nun İran transit hattı üzerinde olması, bölgenin stratejik önemini pekiştirir.”

İlk adı konusunda bilgi veren diğer mahalle sakini Nazmi Kayıkçı, “Hamsiköy olarak bilinir ve bu isim artık köyün özünü oluşturuyor. Beş köyden oluşan yapının Arapçada ‘hamse’ ile ilişkilendirilmesi, burada hâlihazırda benimsenen adın kökenini açıklamaya yetmiyor; asıl isim Hamsiköy’dür ve bu biçimde anılmaktadır.”

İzzet Alkurt ise geçmişi bilenlerin azaldığına işaret ederken, “Eskiden mahalle Ciharlı olarak adlandırılıyordu. Hamse’nin Arapça’da beş anlamına geldiğini biliyoruz; ancak halk arasındaki telaffuzla zaman içinde Hamsiköy’e dönüştü. Civardaki köyler dışında bu tarihçeyi bilen kişi sayısı sınırlı. Şimdiki adın korunması en uygunu gibi görünüyor; çünkü Hamsiköy, sütlacı ve Trabzon’la olan bağlarıyla tanınıyor.” diyor, eski kimliğin yerini alacak yeni bir kimliğin oluştuğunu vurguluyor.

Olgun Yazar ise bu köyün eski konumunu hatırlatıyor: “İpek Yolu üzerinde yer alıyoruz; beş köyden ibaretiz. Hamse’nin beş anlamına geldiğini biliyoruz ama halk arasında bu kelime yaygın olarak kullanılamadığı için bugün hâlâ Hamsiköy olarak biliniyor.”

İhlas Haber Ajansı ve Haberler.com kaynaklarına göre, yöre sakinlerinin genel kanaati, Hamsiköy adının kökünden koparılmadan korunması yönünde. Bölge, hamsi kültürüyle ilişkilendirilerek uzun yıllardır bu isimle tanınıyor ve sütlacıyla anıldığı için adın bu şekilde sürdürülmesi savunuluyor.