Dönemsel Kayıtlar ve Küresel İklim Belirtileri: 2025 Yılında Sıcaklık ve Su Krizi Güncel Gözlemleri

Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) 2024’ün kayda geçen en yüksek sıcaklığı sonrası 2025 yılında da birçok bölgede kayda değer sıcaklık artışları gözlendiğini belirtti. Modern ölçüm döneminde 2025, en sıcak ikinci ya da üçüncü yıl olarak ilerliyor ve yıl boyunca olağanüstü sıcaklık eğilimlerinin etkisini sürdürdüğü ifade edildi.

ÖNÜMÜZDEKİ 5 YIL İÇİN UYARI WMO’nun küresel iklim projeksiyonları, önümüzdeki beş yıllık dönemde sıcaklıkların rekor düzeylerde ya da mevcut değerlerin çok yakınında seyredeceğini öngörüyor. Eylül ayında yayımlanan Küresel Su Kaynaklarının Durumu raporu ise dünya genelinde su döngüsünün giderek daha düzensizleştiğini ve sistemin «sel ve kuraklık» uçları arasında sallandığını ortaya koydu.

MİLYARLARCA İNSAN, SU STRESİ ALTINDA Birleşmiş Milletler Su Ajansı (UN Water) verilerine göre yaklaşık 3,6 milyar insan her yıl en az bir ay boyunca temiz suya erişemiyor; 2050’ye kadar bu rakamın 5 milyara yaklaşması bekleniyor. Uzmanlar, 2025’te görülen sıcaklık artışlarının atmosferdeki sera gazı yoğunluğundaki tarihi zirvelerle doğrudan ilişkili olduğuna dikkat çekiyor.

YAZ AYLARINDA AŞIRI SICAKLAR 2025 yazı, pek çok ülkede mevsim normallerinin ötesinde süren sıcak hava dalgalarıyla kaydedildi. ABD ve Avrupa başta olmak üzere çeşitli bölgelerde bu dalgalar yüzünden binlerce kişi yaşamını yitirdi; hastanelere başvurular arttı, orman yangınları geniş alanlara yayıldı ve kuraklık daha derinleşti.

AVRUPA’DA REKORLAR VE ETKİLER Temmuz ayında Avrupa’da ortalama kara sıcaklığı 21,1°C olarak ölçüldü ve bu değer, 1991-2020 ortalamasının 1,3°C üzerinde bulunarak kıta genelinde dördüncü en sıcak temmuz ayı olarak kayda geçti. İngiltere, Hollanda, İskandinav ülkeleri ve İspanya’da da kayda değer yüksek sıcaklıklar görüldü. Türkiye’de Şırnak’ın Silopi ilçesinde 25 Temmuz’da 50,5°C ile tüm zamanların rekoru kırıldı.

AVRUPA’DA AŞIRI SICAKLAR NEDENİYLE CAN KAYPLARI Imperial College London ve London School of Hygiene & Tropical Medicine tarafından yürütülen bir çalışma, Avrupa’da yaz sıcaklıklarına bağlı ölümlerin yaklaşık 24 bin 400 olarak hesaplandığını gösterdi. Sıcaklıkların şiddetinin artması, ölümleri yaklaşık 16 bin 500 kişi daha artırdı ve en çok kayıp İtalya, İspanya, Almanya, Fransa ve Birleşik Krallık’ta görüldü. Hayatını kaybedenlerin yaklaşık yüzde 85’inin 65 yaş üstü olduğu belirtildi.

ASYA’DA AŞIRI SICAKLARIN ETKİSİ Asya kıtasında da yüksek sıcaklıklar ciddi sonuçlar doğurdu. Japonya Haziran ayını, kaydedilen en sıcak ay olarak tamamladı; Güney Kore, Hindistan, Pakistan ve İran’da sıcaklıklar 40–50 derece bandına ulaştı ve bazı bölgelerde okullar ile kamu kurumları geçici olarak kapatıldı.

KURAKLIK KRİZİ DERİNLEŞİYOR 2025’te sıcaklık artışları pek çok ülkede kuraklığı ağırlaştırdı. İran’da bazı barajlar tamamen su tutmaz hale geldi; Urumiye Gölü’nün kuruduğunu gösteren uydu görüntüleri endişe yarattı. Güney Kore’de Gangneung kentinin “afet bölgesi” ilan edilmesiyle birlikte Suriye ve Afrika’daki yağış azalışları tarım ve içme suyu kaynaklarını tehdit ederken, bu durumlar küresel su güvenliği açısından endişe verici bir tablo çizmektedir.

İKLİM KRİZİ GÜNLÜK HAYATA YÜKSEK SESLE HAKİM OLUYOR Uzmanlar, 2025’te yaşanan sıcaklık rekorları ve kuraklıkların, iklim krizinin artık geleceğe dair bir tehdit olmaktan çıkıp günlük yaşama doğrudan etki eden küresel bir gerçeklik haline geldiğini vurguluyor. Bu durum, insan sağlığı, tarım, su kaynakları ve enerji tüketimi gibi alanlarda kendini göstermeye devam ediyor.

Kaynak: Ensonhaber