Çingene Kızı’nın Kayıp Parçası Türkiye’ye Döndü: Zeugma’da Yeni Bir Açı

Gaziantep’in simgelerinden Zeugma mozaiğinin en tanınan parçalarından biri olan Çingene Kızı’nın kayıp parçalarından birinin daha ülkemize kazandırılmasıyla ilgili yeni bir adım atıldı. Eser, Amerika Birleşik Devletleri’nden Türkiye’ye getirildi ve bilimsel ile diplomatik çabaların ardından ait olduğu topraklara dönmüş oldu.

Bakan Mehmet Nuri Ersoy’un görev süresiyle birlikte yürütülen iade süreçlerinde öne çıkan eserler arasına giren Çingene Kızı paneline dair gelişme, 13. parçanın iadesi olarak kayda geçti. Daha önce Türkiye’ye getirilen 12 panelin ardından, büyük kompozisyonun eksik parçası nihayet ülkeye dahil edildi. Ersoy, sosyal medya üzerinden, bu kayıp parçanın iade sürecinin başarıyla sonuçlandığını duyurarak bu başarıyı şu sözlerle paylaştı: eserin eski yerinde konumuna kavuştuğunu ve bilimsel çalışmalar ile diplomatik girişimler sayesinde topraklarına döndüğünü belirtti.

Bakanlık, bu süreçte Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile Amerikan İç Güvenlik Soruşturması Birimi, Chicago Başkonsolosluğu ve ilgili bilim insanları ile Türk Hava Yolları ve Turkish Cargo’nun da emeğini hatırlattı. Yaklaşık 30 yıl önce Gaziantep’in Nizip ilçesindeki Zeugma Antik Kenti’nde yürütülen kurtarma kazılarında gün yüzüne çıkarılan büyük taban mozaiğinin bir parçası olan Çingene Kızı, Dionysos kültüyle ilişkilendirilen Maenad başı tasviriyle dikkat çekiyordu.

Panelin kökeninin doğrulanması için Grenoble Alpes Üniversitesi’nden Dr. Djamila Fellague önderliğinde yürütülen çalışmalar, eserin büyük kompozisyona ait olabileceğine işaret etti. Panelin online bir müzayede evinde satışa sunulduğu bilgisi, Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay tarafından Bakanlığa iletildi. Uzman incelemeleri, tessera renkleri, bordür düzeni ve kompozisyon benzerlikleri açısından bu parçanın Çingene Kızı mozaiğiyle uyumlu olduğunu gösterdi. Bu bulgu üzerine ABD İç Güvenlik Birimi’nde süren soruşturma tamamlandığında panel, Chicago Başkonsolosluğu’na teslim edildi ve Turkish Cargo vasıtasıyla Türkiye’ye getirildi.

İade sürecinde kamu kaynağı kullanılmaması ve uluslararası iş birliğinin ön planda tutulması, önceki 12 parçanın iadesiyle paralel olarak bu yeni gelişmeyi de destekledi. Eser, Ankara’daki Anadolu Medeniyetleri Müzesinde sergilenecek olan Çingene Kızı mozaiğinin yeniden tüm parçalarla bir araya gelmesi için gerekli işlemler sonrası Gaziantep’teki Zeugma Mozaik Müzesi’nde eksiksiz olarak görücüye çıkacak.