Çingene Kızı Mozaiğinin 13’üncü Parçasının Türkiye’ye Getirdiği Yeni Dönem

Türkiye’yle bağlantılı bir sanat mirası hikâyesi, uzun süredir iade süreçleriyle gündemde olan Zeugma mozaiğinin yeni bir gelişmeyle yeniden Türkiye’ye dönmesiyle ilerledi. Amerika Birleşik Devletleri’nde bulunan ve bilimsel çalışmalarla büyük kompozisyonun parçası olduğu tespit edilen panelin iade edilmesi için yürütülen diplomatik temaslar sonuç verdi ve 13’üncü parça olarak tarihi topraklarımıza kazandırıldı.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un açıklamalarıyla desteklenen süreçte, Gaziantep’in simgesi olan Zeuma Mozesiği içindeki “Çingene Kızı” motifini barındıran bu parçanın da ülkemize dönmesi sağlandı. Önceki iadelerle tamamlanan 12 panelin ardından şimdi bağımsız bilimsel çalışmalar ve uluslararası diplomasinin katkılarıyla eksik parçanın da yeniden ait olduğu yere döndüğü belirtildi.

Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, kayıp parçanın Türkiye’ye getirildiğini ve daha önce iadesi sağlanan 12 panelin ardından bu 13’üncü parça ile mozaik büyük kompozisyonunun bütünlüğünün güçlendirildiğini kaydetti. Ayrıca parçanın, Zeugma Mozaik Müzesi’nde sergilenecek olan eserlerle stil ve kompozisyon açısından uyum gösterdiğine dikkat çekti. Bu süreçte Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekipleri ile ABD iç güvenlik birimlerinin koordineli çalışması, Chicago Başkonsolosluğu ve Turkish Cargo’nun katkıları vurgulandı.

Yaklaşık 30 yıl önce ortaya çıkarılan bu devasa mozaiğin toplam yüzeyi Gaziantep’in Nizip ilçesindeki Zeugma Antik Kenti’nde bulunmuştu. 9,25 x 13,50 metre ölçülerindeki bu pano, Dionysos kültü ile ilişkilendirilen Maenad başı tasviriyle de dikkat çekiyordu. Uluslararası incelemeler, eserin büyük kompozisyona ait olabileceğini işaret etti ve dijital üzerinden süren izleme sonucunda da benzerlikler desteklendi.

Panelin iadesi sürecinde, 2018 yılında Bowling Green State Üniversitesi’nden sağlanan diğer 12 parçanın varlığı hukuki zemini güçlendirdi. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki iz sürme çalışmalarının tamamlanmasının ardından mozaik, Chicago Başkonsolosluğu üzerinden Turkish Cargo ile Türkiye’ye getirildi. Ardından Ankara’daki Anadolu Medeniyetler Müzesinde sergilenmeye hazırlanılan eser, ilerleyen aşamalarda Gaziantep’teki Zeugma Mozaik Müzesi’nde orijinal konumuna kavuşturulacak.