Barak Kilimi: Kaş’ta Yeniden Doğan Geleneksel Dokuma Girişimi ve Avrupa Pazarı

Barak Kilimi, Kaş’ın Barak Mahallesi’nde 400 yıllık bir geçmişe sahip olan geleneksel dokuma sanatı, 2023 yılında Kaş Belediyesi öncülüğünde yeniden canlandırıldı. Barak Kadın Girişimi ve İşletme Kooperatifi’nin koordinasyonuyla tezgahlara yeniden hayat verildi; kilim, seccade ve yolluk gibi ürünler, el emeğiyle gün yüzüne çıktı.

Eski Boğazcık Mahallesi okul binasının tadilatının ardından sosyal yaşam alanı olarak kullanıma açılan mekanda, Kaş Halk Eğitimi Merkezi ve Orman İşletme Şefliği Odun Dışı Hizmetler Şube Müdürlüğü işbirliğiyle dokuma tezgahları kuruldu. Kadınlar geleneksel tezgah başında saf el emeğini yeniden öğrenerek, çocuklarına ve torunlarına aktarmayı sürdürdüler. Barak Kilimi Kooperatifinin 13 tezgahında üretilen ürünler, yerel turizmin yanı sıra Avrupa ülkelerinden de ilgi görüyor.

“Kadınlara olan güven bölgeye değer kattı” şeklinde konuşan Barak Kadın Kooperatifi Başkanı Aslı Veznecioğlu Kurtuldu, projenin AB tarafından desteklenmesiyle uluslararası işbirliklerinin güç kazandığını belirtti. Yunanistan’daki paydaşlarla yakınlaşılarak Kasım ayında Kaş’a gelecek ekiplerle eğitimler planlanıyor. Kilimler Almanya’da yoğun ilgi görüyor; Estonya ve Letonya’ya yapılacak ziyaretlerle Avrupa’da farkındalık artırılacak.

Barak kilimlerinin üretiminde kullanılan doğal malzemeler ve kök boyalar, her aşamada dikkatle seçiliyor. Koyun yünü kooperatif tarafından temin ediliyor; renkler ise ceviz kabuğu, nar kabuğu, ot kökleri, indigo ve muhabbet çiçeği gibi bitkisel kaynaklardan elde ediliyor. Boyama süreci, bazı renklerin 1 saatlik kısa kaynatma, bazılarının ise günlerce ıslatma ve uzun kaynatma gerektirdiğini anlatan kök boya ustası Mustafa Çalışkan, hiçbir zararlı madde içermeyen çözümlerle üretimin sürdüğünü vurguladı.

Çalışan kadınlar, kilimlerle sadece ekonomik bir katkı sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda genç kuşaklara kültürel mirası aktarıyor. Zeynep Akman, kilimlerin çocuklukta evlerin ve tezgahların ayrılmaz bir parçası olduğunu hatırlatarak, kooperatif kurulduktan sonra mesleğin yeniden öğrenildiğini ve eğitimlerin sürdüğünü ifade etti. Fatma Gökçe ve Fatma Çalışkan da uzun yıllardır öğrendikleri dokumacılığı bu yeni platformda paylaşmanın mutluluğunu dile getirdi.

Barak Kilimi’nin geleneksel desenleri, Bıçkılı, Türkmen ve Koçbaşı motifleriyle zenginleşiyor. Ürünler, kilimin büyüklüğü, rengi, deseni ve dokuyucusuna göre değişen fiyatlarla turistlere ve koleksiyonerlere ulaşıyor. Küçük kilimler yaklaşık 10 bin liradan başlarken, büyük ölçüler 35 bin ile 70 bin lira arasında satılıyor. Bu değerler, kadın emeğini ön planda tutan ve kültürel mirası dünyaya tanıtmayı amaçlayan bir yaklaşımı yansıtıyor.