Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi Restorasyonuna Başlıkla Yeni Yaklaşım: Doğu Yarım Kubbe Güçlendirme ve Konservasyon İçin Hazırlıklar

Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nin korunması ve gelecek kuşaklara güvenli bir şekilde aktarılması amacıyla yürütülen restorasyon, konservasyon ve güçlendirme çalışmaları titizlikle sürdürülüyor. Bilim Heyeti ile Koruma Kurulu’nun kararları doğrultusunda devam eden Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyon projesinde ana kubbe üzerinde uygulamalar sürerken doğu yarım kubbede yeni bir aşama başlatıldı. Ana kubke için kurulan çelik platform üzerinde mozaik konservasyonu aktif olarak yürütülüyor. Çalışma iskelesinde, toz temizliği ve mozaik yüzeylerini korumaya yönelik geçici destekleme uygulamaları da uygulanıyor. Geçici olarak kurulan çelik çatının tamamlanmasıyla kurşun kaplamaların kontrollü açılmasına yönelik çalışmalar sürüyor.

Doğu yarım kubbenin güçlendirme ihtiyacı tespit edildi Uzmanlar tarafından yapılan modelleme ve statik analizler, doğu yarım kubbenin güçlendirilmesini gerektirdiğini gösterdi. Bu kapsamda iç yüzeydeki mozaik ve kalem işi bezemelerinin konservasyonu da beraberinde yapılacak. Doğu yönündeki mihrap duvarında bulunan mermer yüzeylerin temizliği, onarımı ve konservasyonu planlandı. Ayrıca doğu yarım kubbeye erişimi sağlayacak olan çelik çalışma platformunun kurulumu da başlatılacak. Özgün zemin çok katmanlı sistemle korunacak Çalışma alanının belirlenmesiyle birlikte, yapının iç mekânında görsel bütünlüğün korunması adına özel baskılı brandalar hazırlandı. Geçici mihrap ve minber ibadet düzeninin devamını sağlamak için yerleştirilecek. Özgün mihrap ve minber başta olmak üzere tarihi mimari ögelerin fiziksel koruma sistemleriyle güvence altına alınması planlandı. Platform imalatında sınır noktalarındaki ahşap seki ve mermer döşemeler uzman restoratörlerin gözetiminde dikkatli olarak sökülecek. Bölgede bulunan avizelerin sökümü de benzer özenle gerçekleştirilecek.

Çok katmanlı yükseltilmiş döşeme sistemiyle mermer yüzeyler korunacak Özgün mermer döşemelerin yük ve aşınmaya karşı korunması amacıyla, platform kurulumu öncesinde çok katmanlı bir yük dağıtım sistemi tasarlanacak. Zemin yüklemesi ve titreşim testleriyle güvenlik bilimsel verilerle doğrulanacak. Hazırlıklar tamamlandığında, Bilim Heyeti ve Koruma Kurulu onaylı plana uygun olarak ana platform kurulacak ve malzeme taşımacılığı ile montaj süreci dikkatli biçimde gerçekleştirilecektir. Mozaiklerden mermer yüzeylere kapsamlı bir geçiş Platformun tamamlanmasının ardından doğu yarım kubbe seviyesinde güvenli çalışma iskelesi ve ek çelik sistemler kurulacak. İç mekân estetiğini bozmayan özel baskılı brandalarla görseller kubbe ve cepheye taşınacak. Doğu yarım kubbedeki güçlendirme çalışmalarıyla mozaik, kalem işi ve mermer yüzeylerinde konservasyon, temizlik ve onarımlar başlayacak. Yarım kubbenin taşıyıcı sistemi güçlendirilecek; mermer yüzeyler temizlenecek ve uygun olmayan dışlıklar kaldırılacak. Mozaikler ise ayrıntılı kayıtlarla belgelenerek konservasyon sürecine alınacak. Restorasyon sürecinde ibadet ve ziyaret akışı, güvenli ve kontrollü geçici düzenlemelerle sürdürülmeye devam edecek.

Bakan Ersoy: Doğu Yarım Kubbe’de Yeni Bir Aşama Başlıyor Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya paylaşımında Ayasofya’daki çalışmaların takvim doğrultusunda ilerlediğini belirtti. Ana kubbedeki güçlendirme ve konservasyon devam ederken doğu yarım kubbede yeni bir aşamaya geçileceğini ifade eden Ersoy şu sözleri paylaştı: “Mozaik, kalem işi ve mermer yüzeylerdeki konservasyon ile yapısal güçlendirme güvenli biçimde sürdürülecek; doğu yarım kubbeye erişim sağlayacak çelik platform kurulumuna başlanıyor. Bilim Heyeti ve Koruma Kurulu denetiminde çalışma, ibadet ve ziyaret akışını güvenli geçici düzenlerle destekleyecek. Her adım bilimsel hassasiyetle atılıyor ve bu eşsiz mirası özgün dokusuyla korumaya devam edeceğiz.”

Bilim Heyeti Üyelerinin Değerlendirmesi Ayasofya’daki güçlendirme, restorasyon ve konservasyon çalışmaları konusunda Bilim Heyeti üyeleri çeşitli değerlendirmelerde bulundu. İnşaat Mühendisi Doç. Dr. Mehmet Selim Ökten, ana kubbenin yarım kubbelerle güçlendirilmesi gerektiğini söyleyerek; “sayısal modellemeler ve analizler bu yönde sonuç verdi” dedi. Gazetelerde yer alan değerlendirmeler doğrultusunda plana uygun olarak iskele sistemi ve membran kaplamalı koruyucu kubbe kurulumu gerçekleştirildiğini belirtti. Sanat Tarihçisi Prof. Dr. Asnü Bilban Yalçın, Ayasofya’nın tarihsel onarımlarını ve şu anki çalışmaların önemini vurgulayarak, yapının statik güçlendirilmesinin yanı sıra bezemelerin ve yüzeylerin korunmasının da hedeflendiğini ifade etti. Prof. Dr. Hasan Fırat Diker, doğu yarım kubbedeki bezemelerin önceki katmanlarının da araştırılacağını ve Fossati dönüşümüyle ilginin değerlendirilmesinin önemli olduğunu kaydetti. Malzeme Bilimci Prof. Dr. Ahmet Güleç ise platform karşıtlıklarının kubbe içi mozaikler ve göbek yazısının korunmasına olan katkısına dikkat çekti ve harç ile sıva analizlerinin yapılacağını belirtti. Mimar Prof. Dr. Can Şakir Binan ise koruma ilkelerinin önceliğini yineledi: özgün malzeme ve tarihsel katmanların korunması, ölçülü müdahaleler ve belgelemeyle ilerlemek gerektiğini ifade etti. Bu yaklaşımın UNESCO Dünya Mirası gereklilikleriyle uyumlu olduğunu, yapının çok katmanlı kimliğinin gelecek nesillere aktarılmasının hedeflendiğini belirttiler.

Kaynak: Haberler.com