Artvin’de 150 yıllık gelenek: Berobana

Artvin’in Şavşat ilçesindeki köylerde yaklaşık bir buçuk asırdır sürdürülen “Berobana” geleneği, geçmişte yılbaşı gecelerinde oynanırken bugün temmuz ve ağustos aylarının kalabalık köylerinde icra ediliyor. Gelenek köyleri bir araya getiren ortak eğlence olarak sürdürülüyor.

KÖKENLERİ GÜRCÜCEDEN

Gürcüce kelimelerinden türeyen adlandırma, oyunun temelini oluşturuyor: “beri” (ihtiyar) ve “bana” (kadın). Oyunun merkezindeki kişi, köyden bir erkeğin kıyafetlerini giyerek bana rolünü üstlenir. Ona eşlik eden diğer erkekler ise sırtlarına yastık bağlayıp keçi yününden yapılan konik şapka olan kabalak ile beri rolünü üstlenir. Ellerinde sopalarla banayı kaçırılmaktan koruyanlar, oyunun temel figürlerini oluşturur.

EVLERDEN OYUNLAR EŞLİĞİNDE YİYECEK TOPLANIYOR

Hazırlıklar evde tamamlandıktan sonra oyuncular, akordeon eşliğinde köy halkının yanına çıkar ve önce dans ederler, ardından ev ev dolaşarak kaymak, mısır unu ve tuz gibi yiyecekler toplar. Ev sahipleri gönüllü olarak malzeme vermezse, oyun gereği korkutularak ikna edilirler.

KÖY HALKINI BİRLEŞTİREN GELENEK

Toplanan malzemeler festival alanına getirilir; Haviçs adı verilen yemek burada hazırlanır ve köyün tüm sakinine dağıtılır. Oyun sırasında köylüler banayı kaçırmaya çalışır, beriler ise onu korur. Finalde bana, kendi seçtiği kişiyle birlikte kaçar ve oyun sonlanır. Kaçırma anının çözülmesiyle eğlenceler daha da şenlenir; horonla devam eden ritüel, köylüler tarafından evlere bereket getirdiğine inanılır.

İki gün süren “Berobana” şenlikleri, sadece bir oyun olarak değil, aynı zamanda köy halkını kaynaştıran bir gelenek olarak kıymetini korur.

“BEROBENA, BİRLİK VE BERABERLİKTİR”

Eskikale köyünden Selma Gümüş, geleneği büyüklerinden öğrendiğini söyleyerek, “Gelecek nesillere aktarılması çok önemli. Gelenek ve görenekler değerlerle birlikte yaşarsa kıymetli olur.” şeklinde konuştu. Yöresel kıyafetleri kendilerinin diktiğini belirten Gümüş, “Annem dikti, giydi; biz de giymeye başladık. İnsanlar gördükçe cesaret aldı ve bu gelenek güçlenerek devam ediyor.” dedi. Köy sakinlerinden Ekrem Sancar ise, “Berobana bize atalarımızdan miras kaldı. Birlik demek, beraberlik demek, köylüyü bir araya getirmek demek. Biz de büyüklerimizden gördüğümüz gibi devam ettirmek istiyoruz.” ifadelerini paylaştı.