Anadolu ve Mezopotamya Mühürleri: Makro Fotoğraflarla Tarihe Yolculuk

Erzurum Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyelerinden Dr. Öğretim Üyesi Ahmet Cüneydi Has, Anadolu ile Mezopotamya’da kullanılan 24 mührün en eski dönemlerinden 6.500 yıllık örneklerini makro fotoğraflarla gün yüzüne çıkardı. Uluslararası Müzeler Günü kapsamında gerçekleştirilen sergi, Erzurum Müzesi’nde ziyaretçilerle buluştu ve serinin ana parçalarını tanıttı. 6.500 yıllardan 600’lü yıllara uzanan bu mühürler, yakın çekim çekimler eşliğinde tarih boyunca farklı toplumsal ve kültürel dinamikleri aydınlatıyor. Üretim ve sahiplenme hissinin simgeleri olarak mühürler; yazının henüz icadından önceki dönemde dahi insanların aidiyet ve kimlik arayışını somut biçimde yansıtıyor.”

Has, mühürlerin sadece birer bürokratik araç ya da süs öğesi olmadığını, zamana bıraktıkları görsel imza ve varlık beyanı olarak değerlendiriyor. Sergideki her bir mühür, hayvan figürü, geometrik motif veya dinsel semboller aracılığıyla binlerce yıl öncesinin sosyal, ekonomik ve dini yapısını anlatıyor. Taşa ustalıkla kazınmış bu mikro sanat eserleri, o dönemin otoritesini, ticari ilişkilerini ve inanç dünyasını gözler önüne seriyor.

Çivi yazılı mühürler arasındaki en eski örnekler dini ritüellerin yoğun olarak kullanıldığı döneme ait. Dr. Has, bu mühürlerin Anadolu ve Mezopotamya arasındaki etkileşimin izlerini taşıdığını, ticaret akışının ve idari yapının ayrıntılarını ortaya koyduğunu belirtiyor. Silindir mühürler ise Mezopotamya’dan Anadolu’ya gelen ticaret ağlarının ve idari süreçlerin birer göstergesi olarak değerlendiriliyor. Sergide yer alan nadide örnekler, bölgesel kültürel dokunun ve iki medeniyetin köklü estetik geleneklerinin buluştuğu noktaları işaret ediyor.

Türkiye’nin Erzurum kentindeki bu özel sergi, kuratörlüğünü Ege Üniversitesi Tarih Bölümü’nden Profesör Süleyman Özkan’ın üstlendiği ve Erzurum Müzesi Müdürü Hüsnü Genç’in koordinasyonuyla gerçekleşti. Ziyaretçiler arasında Vali Yardımcısı Güher Sinem Büyüknalçacı ve Kültür ve Turizm Müdürü Ahmet Yer de yer aldı. Sergideki mühürler arasındaki en eski örnekler, dini ritüellerin ve sosyal yapının derin izlerini taşıyor. Has’a göre bu zarif taşlar, dönemin otoritesinin ve ekonomik yapının somut bir yansımasıdır.