Alzheimer’ın nedeni beynin neresinde?

Alzheimer hastalığının kökenini anlamak, tedavinin etkili olması açısından hayati önem taşıyor. Şimdiye dek çalışmalar çoğunlukla beynin içindeki nöronları incelerken, ABD ve Almanya’dan bilim insanlarının yayımladığı yeni bir çalışma, hastalığın tetikleyicisinin beyin sınırlarında saklı olabileceğini gösteriyor. Gladstone Nörolojik Hastalık Enstitüsü’nün sinirbilimcisi Andrew Yang, beynin etkilenmesiyle ilgili araştırmalarda genelde merkezi odaklar kurulduğunu belirterek, “Umarım bulgularımız, Alzheimer gibi hastalıklarda merkezi rol oynayabilecek sınır hücrelerine daha fazla dikkat çekebilir” diyor.

Genetik varyantlar beyin bariyerinde ortaya çıktı. Araştırmacılar, MultiVINE-seq adı verilen yeni bir genetik analiz tekniğiyle, ölen 30 kişinin beyin dokularından alınan damar ve bağışıklık hücrelerini inceledi. Analizler, daha önce nörolojik hastalıklarla ilişkilendirilen pek çok genetik varyantın, beynin sınırlarını koruyan hücrelerde—özellikle beyne erişimi yöneten endotel hücrelerinde ve bağışıklık sistemi T hücrelerinde—yer aldığını ortaya koydu. Bu varyantların iltihaplı bağışıklık hücrelerinin Alzheimer’ı tetikleyip hızlandırmasına katkıda bulunabileceği düşünülüyor. Sinirbilimci Madigan Reid, “Daha önce bu varyantların hastalık riskini artırdığını biliyorduk; fakat beyin bariyerindeki hücrelerde nasıl hareket ettiklerini bilmiyorduk. Çalışmamız, bu varyantların çoğunun aslında beynin kan damarlarında ve bağışıklık hücrelerinde işlev gördüğünü gösteriyor” dedi.

Yeni tedavi yolları için umut ışığı. Bu bulgular, Alzheimer’ın yalnızca beyindeki protein birikintilerinden ibaret olmadığını, dışarıdan gelen bir tehditle de tetiklenebileceğini gösteriyor. Yeni bakış açısı, gelecekte Alzheimer’a karşı daha ulaşılabilir ilaç hedefleri ile yaşam tarzı müdahalelerinin geliştirilmesine olanak tanıyabilir. Araştırmacılar, “Bu çalışma, beynin damar ve bağışıklık hücrelerini öne çıkarıyor” diyerek hastalığın dışarıdan içeriye doğru nasıl korunabileceğine dair yeni bir yol haritası sunabileceğini ifade ediyor.