Akdeniz Diyetinin Demansa Karşı Koruyucu Etkisini İnceleyen Büyük Çalışma: Yaşam Boyu Beslenmenin Önemi

Bir bilim insanları ekibi, Akdeniz diyetinin demans üzerinde koruyucu bir etki yaratıp yaratmadığını anlamak için 60 bin İngilizden gelen verileri gözden geçirdi. İngiltere Biyobankası üzerinden elde edilen bilgilerle, katılımcıların Akdeniz diyetine uyum düzeyleri ile sonraki 10 yıllık demans gelişimi karşılaştırıldı. Çalışmanın baş yazarı Dr. Oliver Shannon, diyetin bu hastalık riskini önemli ölçüde düşürebileceğini söyledi: yüksek Akdeniz diyetine bağlı kalanlar, düşük düzeyde bağlı olanlara göre demans geliştirme riskinde yaklaşık %23 azalma gördü.

Dünyada demans vakalarının artış göstermesi bekleniyor; 2019’daki 57 milyon vakadan 2050’ye kadar 153 milyona çıkması öngörülüyor. Bunun temel nedeni, küresel nüfusun büyümesi ve yaşlanması olarak gösteriliyor. Çalışmalar, demans tiplerinden bağımsız olarak, beslenme alışkanlıklarının hastalık riskinde belirgin bir rol oynadığını işaret ediyor.

Akdeniz diyetinin kendine has özellikleri, meyve, sebze, baklagiller, kuruyemişler ve zeytinyağı başta olmak üzere bol gıda çeşitliliğini içeriyor; tam tahıllar ile balık da diyetin önemli parçalarından. Süt ürünleri olarak çoğunlukla orta düzeyde peynir ve yoğurt tüketimi yer alırken, kırmızı et ve doymuş yağlar sınırlı miktarda bulunuyor. Bu çalışmada diyetin etkisini ölçmek için iki farklı puanlama sistemi kullanıldı: Akdeniz Diyeti Bağlılık Tarama Aracı ve Akdeniz Diyeti Piramidi.

Shannon’a göre, tek bir yiyeceğin tek başına demans riskini düşürmesi beklenmez; ancak tüm bileşenlerin bir araya gelmesiyle oluşturulan toplam fayda belirleyici olur. Bulgular, Akdeniz diyetinin beyin sağlığı üzerinde tüm beş temel öğenin birlikte etki ettiğini gösteriyor. Ayrıca Alzheimer riskini azaltmanın tek başına bu diyetin garantisi olmadığını belirtirken, vasküler demans gibi diğer alt türler için de korunmanın mümkün olabileceğini işaret ediyorlar.

Exeter Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden Prof. David Lewellyn, bu çalışma ile diyet ve demans arasında fark edilebilir bir bağlantı olduğuna dair kanıtlar arasına girdiğini ifade ediyor. DASH ve MIND gibi benzer diyetlerin de koruyucu etkileri olduğuna dair bulgular bulunuyor. Tüm bu diyetler, meyve ve sebze ile sağlıklı yağları öne çıkarırken, işlenmiş gıdalar, kırmızı et ve doymuş yağları azaltmayı hedefler. Bu nedenle, kronik hastalıklar olan kalp-damar hastalığı ve tip 2 diyabet gibi durumlar demans riskini artırabilir; Akdeniz diyetinin bu riskleri azaltması da demans rizkini dolaylı olarak düşürebilir.

Yaş ilerledikçe küçük diyet değişikliklerinin bile demans riskini azaltma potansiyeli olduğuna vurgu yapan Lewellyn, sağlıklı beslenmenin çocukluk ve ergenlik dönemlerinden itibaren beynin gelişimini destekleyebileceğini, ancak şimdi de yaşamın ilerleyen yıllarında yapılacak değişikliklerin faydalı olabileceğini belirtiyor. Teşhis konulduktan sonra diyetin demansın ilerlemesini durduracağı veya yavaşlatacağına dair kesin kanıt olmadığını da ekliyor. Genetik, yaşam tarzı ve diğer etkenler kadar beslenmenin de önemli bir rol üstlendiğini hatırlatıyor ve dengeli beslenmenin riskleri azaltmada umut verici bir strateji olduğuna dikkat çekiyor.