Ahmet Eden: 70 Yıldır Dağdan Gelen Ağaç Dallarını Elleriyle Biçen Kaşık Ustası

Hatay’ın Kırıkhan ilçesinde dağlardan topladığı ağaç dallarını makineye ihtiyaç duymadan oyup kaşık haline getiren 85 yaşındaki Ahmet Eden, yaklaşık yarım asırdan uzun süredir bu sanatı sürdürüyor. Bektaşlı Mahallesi’nde yaşayan Eden, dayısından öğrendiği yöntemi gençliğinden beri adeta bir yaşam biçimi olarak benimsemiş durumda.

Amacı yalnızca hobi olan bu uğraş, Amanos Dağları’ndan topladığı çeşitli ağaç türlerinin oyulmasıyla gerçekleşiyor. Eden, ağaç dallarını keserek oyuyor, içini eğe ve bıçakla düzeltip kaşık, salça kaşığı, bokla, balta sapı ve kazma sapı gibi farklı aletlere dönüştürüyor. Gün boyu süren çaba sonunda elde ettiği ürünler, kendisine para kazandırmıyor; daha çok sevdiği bu uğraşı sevdiklerine hediye etmek için üretildiğini söylüyor.

Yaşının ilerlemesiyle çobanlığı bırakıp hobisine yönelen Eden, hâlâ bahçesinde dallara şekil vererek kaşık yapmaya devam ediyor. “Ağaç tükendiğinde dağa gidip yeniden kesiyorum; kesiklerimi eve getirip kaşıkları hediye ediyorum” diyen ustanın anlatımı, bu zanaatın aile mirası şeklinde aktarıldığını gösteriyor.

Dayısından öğrendiği bu sanatı 70 yıldan fazladır sürdürdüğünü belirten Eden, çınar ve benzeri farklı ağaç türlerinden yaptığını ifade ediyor. Yapılan işler arasında comca kaşığı, salça küreği, bokla, evreç, kazma ve balta sapları bulunuyor. Sabah saat 10.00’da başlayan çalışmalar, akşama kadar devam ediyor ve ustanın amacı işin zanaatını sürdürmek olarak özetlenebilir. “Bu işi sevmesem yapamazdım,” diyen Eden, ağaçları bıçkı ile kestikten sonra kaşıkları eve getirip hazırlıyor ve çoğunu yakınlarının edinimine sunuyor.

Usta, bu doğal ve el emeğine dayalı üretimi; Adana, Eskişehir, Mardin ve Mersin gibi şehirlere hediye olarak gönderdiğini belirtiyor. Keserle kaşıkları tasarlayıp ege ile içlerini oyduktan sonra dışını da bıçakla düzeltiyor; bu şekilde pilav kaşığı gibi kullanışlı araçlar ortaya çıkıyor. Babasıyla ilişkisi de bu zanaatı paylaşan bir parça olarak öne çıkıyor; “Babam 70 yıldır bu işi yapıyor, yarım saatte bir kaşık yapıyor ve makine kullanmadan keserle çalışıyor,” diyen oğlu Mehmet Eden de bunun ailece sürdürülen bir gelenek olduğuna vurgu yapıyor.

Mehmet Eden, ağaç dallarını babalarının getirdiğini ve bu uğraşın ailenin tesellisi haline geldiğini anlatıyor. Kendilerinin çobanlıktan çok kaşık ve tahtalardan yapılan diğer ürünlerle uğraştıklarını belirten aile, bu sanatı başkasına para için değil, sevgiyle yapıyorlar. Evdeki üretimler genelde hediye olarak sunuluyor ve bu gelenek, bölgedeki insanlara dağılmış durumda. – HATAY